Ik Proat Plat: gemeentehuus Grodegast
Op 21 september jl. hemmen de vertellers van vertelcollectief ‘Kom op Verhoal’ de veurstelling ‘Tussen Reitdiep en Lauwers’ speuld ien t Barontheater ien e Penne. De verhoalen gingen over veurvallen en belangrieke of beruchte minsen uut et Westerkwartier. De aanleiding veur et moaken van e veurstelling was dat e gemeente Westerkwartier dit joar, vief joar bestijt.
Hoe wa-dat eigelek eerder ien e gemeente Grootegast? De gemeente woar ik geboren en opgroeid ben en nog altied woon.
Ik heb op e Beeldbank Groningen een olle foto van veur 1912 vonden. Ien die tied had de gemeente Grodegast nog niet eens n gemeentehuus.
t Gebied Langewold, et zudeleke deel van t Westerkwartier, woar de dörpen Grodegast, Lutjegast, Seballeburen, Doezum en Opende lagen, werd ien 1811 de Gemeente Grodegast. De andere delen van Langewold werden de gemeente Ollekerk en de gemeente Zuudhörn.
Seballeburen was heul lang et belangriekste dörp ien t Langewold, mor toch werd Grodegast de hoofdploats van e gemeente. t Gehucht Kornhörn, wat tot 1930 onder Doezum viel, kwam toen ok bij de gemeente. Net zoas de helft van et dörp Stroobos, de andere helft lag ien Friesland. Ien 1993 kwam et heule dörp weer bij Friesland
De vijf oorspronkeleke dörpen van e gemeente zien we ok terug ien t woapen van e gemeente Grodegast. t Was et woapen van Langewold, dat n rode burcht toont wat Seballeburen veurstellen moet. De golden kroon boven de burcht vertegenwoordegt de vijf dörpen van e gemeente.
Ien t midden van e foto zien we n groot gebouw, dit is t logement ‘Het Gemeentehuis’.
t Logement is ien 1870 bouwd en was één van de meest opvallendste gebouwen ien Grodegast. Jakob Everts was de logement-holder, ok heurde der n café met deurrit bij. Noast et grode gebouw was n gedeelte wat iets noar achtern bouwd was en doar zatten burgemeester, wetholders en ambtenoaren van e gemeente Grodegast.
Pas ien 1912 werd er n echt gemeentehuus bouwd, op t plak woar de drie eerste huuskes op e foto stoan. Et gebouw beston uut n hoge en n lege vleugel met doar tussen ien een toren met n spits. Onder de spits was n open belvedere. Op de hoge veurgevel stijt ien n grieze rand: 19 Raadhuis 12, ien t midden boven de deur, et woapen en op e lege vleugel gevel aan e rechterkaant stijt Grootegast. Ien 1978 het de ‘Spaarbank Eigen Haard’ de gemeente een carillon schonken. De gemeente het et zulf uutbreid met nog meer klokken. De klokken van dit carillon heuren we nog doageleks, elk half en vol uur.
Ien 1981 is t gemeentehuus uutbreid deur t olle logement van Everts toe te voegen.
Doarmet is et olle logement gebouw bestoan bleven is. Aan e wegkant is de roadszoal vestigd, die ok dienst deed as trouwzoal. Ien 1981 ben ik doar trouwd.
En ien 1991 is aan die kant nog n heul stuk bijbouwd.
Ien t gedeelte woar tot 1912 de gemeente huusde had Everts een café, met op de bovenverdieping een feestzoal met dansvloer. Mien zwoager en schoonzus hemmen doar hun trouwfeest holden en natuurlek wer-der ok daanst. Ze wadden bang dat ze deur de vloer zakken zollen met zien allen, zo old was et toen al.
Ien 1990 kwam de gemeente Ollekerk, met de dorpen Ollekerk, Nijkerk en Foan bij de gemeente Grodegast. Familie van mien moekes kaant kwam uut Ollekerk. Op verjoardagveziedes kwam dit gevoelege onderwerp altied op toavel. As je ze leuven mosten wa-der niet veul goeds ien Grodegast. Alle nije dingen moeten eerst wennen, ok dat we nou sinds 1-1-2019 zo’n grode gemeente bennen en veul verder rieden moeten veur n nij riebewies of paspoort.
Een gevolg is ok dat er gemeentehuzen over bennen en meschien wel verkocht worden, wat ok weer veul onrust geft ien e dörpen. Want wat gijt er met et olle gemeentehuus gebeuren? Kommen der huzen, grode appartementen of winkels, zol et ofbroken worden?
Persoonlek zol ik et heul jammer vienden as die olle gebouwen ofbroken worden.
Zol et er dan weer zo uutzien as op die foto van veur 1912?
Leneke Struiksma
Mientje: ‘Olle schoenen niet votdoen eerdast nijen kregen hest!’
