Ameland
Ameland is ien onze streken goed bekend, menegeen wiet et eiland goed te vienden veur n vekanzie of een dagje noar zee. Ze goan met de veerboot vanòf Holwert, mor ooit wadden der andere plannen.
Ien 1871 werd n poging ondernommen om Ameland te verbienden met et vaste laand. As et wantij was, werd er bouwd aan een dam tussen Holwert en Ameland. Et wer gien succes, een störm sloeg de dam vot en men stopte met de bouw. As et wad dreug vaalt, kin je de contouren van e dam nog zien. Gelukkeg mor, want zo blift een eiland een eiland. En nog altied goa je met e boot, al lezen je de leste tied berichten dat ok dit aal moeileker wordt. Doageleks wordt de voargeul uutbaggerd, aans slibt er dicht en is een overtocht niet meer mogelek. Der is over noadocht of er een andere oplössing is. Eén van de ideeën is om e voargeul te verleggen, dan komt ok de pier ien Holwert te vervallen en zol dan verploatst worden moeten noar Ferwert. Mor ok dizze mogelkheid is nog lang gien feit, de Waddenzee is werelderfgoed, doar mag je mor zo niet aan sleuteln. We zien wel wat of et wordt.
Wel op Ameland komt, kin niet om et Nobeltje henne. Ien elk café kin je dat borreltje kopen. Et drankje is bij toeval ontstoan. Willem Barend had n café ien Ballum en ien 1902 was de Waddenzee dicht vroren. Bij Holwert werd n arreslee wedstried holden woar ok oardeg wat Amelanders aan met deden. En zij lusten noa òfloop wel n slokje, mor der wer zoveul zopen dat e draank oproakte. Willem Barend gooide toen alle restjes bij mekoar en zo ontston et Nobeltje. Et recept werd geheim holden en et werd n geliefd drankje wat ien e begunjoaren illegoal stookt werd. Doar is nou gien sproake meer van. Wel n Nobeltje drinken wil kin hum ien et heule laand kopen, tot ien Duutslaand aan toe. Et Nobeltje zelf smoakt op Ameland nog altied et beste.
Rondom Ameland binnen veul schepen vergoan. As men doar lucht van kreeg, voer de reddingboot uut. Vroeger werd de reddingboot noar zee trokken deur 10 peerden. Dat is nou een toeristische attractie. Et is de moeite weerd om es te goan kieken, hoe die peerden heur ien t zwit warken en hoe de techniek regelt is om zo’n boot vanòf et strand et wotter ien te kriegen. Een zeldzoame traditie woarbij et steeds moeileker is om et ien ere te holden. Et kost nogal wat en de boeren hemmen gien peerden meer veur et doageleks waark. Ien 1979 gebeurde der n ongeluk woarbij 8 peerden verdronken, et het even stil stoan mor de Amelanders hemmen de scholders der onder zet en nije peerden aankocht en traind om dit te blieven doen.
We hemmen net, veur zover jim der nog aan doen, Sunterkloas viert. Ameland het zien eigen variant. Het is n evenement van 2 doagen, eileks allent veur eilanders en dat is joaren goed goan. Wol je op die doagen noar t eiland, dan wadden alle accomodoaties zogenoamd bezet. Veureg joar wol n filmploeg van Powned op Ameland filmen, der was veul geheimzinnigheid rondom dit evenement en ze wollen dit zien loaten. Et liep uut e haand toen de eilanders de filmploeg ien e goaten kregen. Et het leid tot veul discussies, ok op et eiland zelf. TV Fryslân mog der n documentaire over moaken, doarom wiet we nou dat et gijt om een vermommingsspel. Et gijt om kennen en herkend worden. Mannen goan de stroat op om geesten te verjoagen, ze kommen bij vrouwen ien huus en voeren een act op en doarnoa goan ze stijldansen. Vrouwen maggen dan de stroat niet op en toch doen summegen dat, wat volgens de eilanders et spelletje juust biezunder moakt. Hopelek loaten ze de eilanders met rust, want ik gun ze hun eigen traditie.
Eelke Solle
Mientje: Zun, zee en straand, een dag vol lol en n kont vol zaand
