Sunterkloas
t Snoepgoed van die ene Sint is nog mor net op, of die aander Sint komt er alweer aan.
De tied dat ik zulf ien Sunterkloas geleufde is al n mooi schofke leden.
Ik zie ons nog zitten, mien kleine zuske en ik, onder de toavel. Moeke was ien e keuken bezeg met et eten. t Was al duuster, gedienen dicht en wij mosten ien e koamer blieven, want meschien kwam zwaade Piet nog langs. Veur de zekerheid wadden wij mor onder de toavel kropen. Et duurde mor even en doar ha-je t gedonder al, der werd hard op e koamerdeur bonkt. Mien zuske en ik kropen stief tegen mekoar aan en stiekem glurende we onder t toavelkleed deur. Ieneenent kwam er n zwaade hand om e hoek van e deur en de peperneuten vlogen deur de koamer. Toen e deur weer dicht was, wadden wij hansum onder de toavel weg en zöchten we de peperneuten gauw op. “Moeke, Moeke, kiek es wat wij hemmen”.
Veural ien die tied liet je et wel, om ongeheurzoam te wezen, want dan zol Sunterkloas gien cadeautjes brengen. Ok had je kans dat zwaade Piet je ien e zak stoppen zol en dan ging je met noar Spanje en werden der peperneuten van je moakt. Je vroegen je ok heulemoal niet òf, of Sunterkloas wel met zien widde peerd op et dak kon. Of dat Piet de dikke cadeaus wel deur de schostien kriegen kon. Alles werd veur zoete koek aannommen. Wisten wij veul dat Sunterkloas eigenlek een Griekse bisschop was, Nicolaas van Myra.
Zien sterfdag was zes december van t joar 342. Ien 550 i-der heileg verkloard deur de Grieks Katholieke kerk. Zo omstreeks het joar 1100 kommen de vieringen ok noar West- Europa. Van oorsprong was et n katholiek feest. De protestanten vonden et een bijgeleuf en proberende et òf te schavven. Tegenwoordeg is t gien religieus feest meer, mor n volksfeest veur de kiender. Ien Nederland binnen der zeuventeg kerken wijd aan Sint Nicolaas, een derde deel doarvan stijt ien Friesland.
Noa de dood van bisschop Nicolaas kwammen de wonderverhoalen over hum lös.
Et bekendste verhoal is dat er een arme man met drie dochters giften gaf, zodat de dochters niet de prostitutie ien huvven. De bisschop gooide zien giften deur open roamen en zo binnen et strooigoed en de sukkeloademunten ontstoan. Ien een loater verhoal werd verteld dat strooigoed ien n schoen terecht kommen most. Vanòf de 15e eeuw is t zeker al n gebruuk om de schoen bij de kachel te zetten. Arme minsen mochten heur schoen ien e kerk zetten en dan deden de riekere burgers der geld ien.
t Feest veranderde wel deur de joaren hin, mor één ding bleef geliek. De kiender maggen soavonds de schoen bij de kachel zetten en n mooi verske zingen. En goed hard want aans kin Sunterkloas et niet heuren. Ok maggen ze wat lekkers ien e schoen doen veur t peerd van Sunterkloas, hoaver, stro, dikke woddel en sums ok nog n emmer wotter. Ik heurde n verhoal van n older die snachts, ien t duuster, over die emmer met wotter struukelt is. t Zal Kluns Piet wel west wezen die snachts cadeautjes. brocht.
Sunterkloas kwam uut Myra ien Turkije, hoe kommen we der dan bij dat er uut Spanje komt? Dat komt terug ien t verske Sinterklaas goedheiligman, trek je beste tabberd an.
Volgens et verhoal was hij ien Amsterdam en ging noar Spanje om sinaasappels te hoalen.
Sancte Claus, goed heylig man.
Trek uwe beste Tabaert aen,
Reiz daer mee na Amsterdam,
Van Amsterdam na Spanje,
Daer Appelen van Oranje,
Daer Appelen van granaten,
Die rollen door de Straaten.
Sancte Claus, myn goede Vriend!
Ik heb U allen tyd gedient,
Wille U my nu wat geven,
Ik zal U dienen alle myn Leven.
A-der straks weer aankomt (foto: 2023 met de Brandweer naar Pieterzijl) met zien mooiste tabberd aan, is et veur de kiender een feest en de grode minsen moeten dat mooi zo loaten. Wij vieren vief december met onze kleinkiender en die vienden et spannend, mor binnen vast niet zo bang as mien zuske en ik vroeger.
Leneke Struiksma
Mientje: ‘Hij is zo old as Sunterkloas zien board!’
