Hondsdoagen
Mien vooie zee altied: ‘Kommen de hondsdagen met regen, dan kommen we minne tieden tegen, mor binnen ze helder en kloar, dan krieg we een hiel mooi joar!’
Dizze spreuk of n variant er op kin host elkeneen wel ien dizze streek. Men geft doar met aan dat et weer tussen 20 juli en 21 augustus, bepoalend is veur et weer ien e rest van t joar. Pabbe leufde doar vast ien. As t rond dizze tied niet hoogzummer was, dan wist er dat e oogst tegenvallen zol en we een natte harfst kregen. Doarnoast was er vanzelf altied ok nog ‘De Enkhuizer Almanak’, doar kon je altied op rekenen.
De doagen tussen 20 juli en 20 augustus worden hondsdagen nuumd, omdat de ster Sirius van et sterrenbeeld De Grote Hond dan geliek met de zun opkomt en je hum een pooske niet zien kinnen. Sirius is ien e Griekse mythologie de hond van joager Orion. Toen Orions stierf kreeg er soamen met zien hond een plakje ien et heelal.
Dizze periode is normoal gesproken de hietste periode van e zummer, hoogzomer volgens et KNMI. Vanwege dizze warmte, binnen er dan ok veul muggen en neefkes, die aldernoarst kwoad binnen. Mor et is niet altied feest, sums regent et ien dizze periode doagen achter mekoar.
Sint Margriet, ok wel Pisgriet nuumd, is de eerste dag van e hondsdoagen en ok doar heurt weer n spreuk bij: ‘Regent et op Pisgriet, dan zigst de zun zes weken niet!’
De hondsdoagen binnen gien Nederlands fenomeen. Ok de Grieken, Romeinen en Egyptenoaren moaken der gewag van. Ien Egypte was et enne van e hondsdoagen de tied dat de rivier de Nijl buten de oevers trad. Nou regent et ien Egypte niet voak, mor de Nijl is lang en regen die ien Soedan valt, komt pas veul loater ien Egypte aan. Elke overstroming gaf de Egyptische boer weer n loagje vruchtboar slib en n goeie oogst. Ien e Nijl binnen nou stuwdammen bouwd, de rivier overstroomt niet meer en e boeren zillen er wel niet wies met weden.
De hondsdoagen geven hier ok veul wotter. Regent et niet doagen aan één stuk, dan valen der aan t enne van n snikhiete dag, voak fikse regen en onweersbuien. Zo’n dikke bui was lasteg veur de boer die zien hooi op t land leggen had. As et dan niet op tied ‘ien pakjes’ kwam – de loonwarker had et smoordrök- , dan most er met man en macht de wierskes ‘oppern’, zodat et hooi niet strontdeurnat werd. Nou heb ik al voaker et idee had, dat we vroeger meer te moaken hadden met dikke onweersbuien, mor of dat mien gevuul is? Ervoaren jim dat ok?
Andere spreuk, mor dan van moeke: ‘Eet nog mor n bord soep, want dat kinst niet bewoaren ien e hondsdoagen!’ Et is zeker woar dat eten snel bedaarft, omdat et voak hiet en brudseg is en bacteries extra snel groeien. Een paanje soep is dan zo mor zuur en ok melk moet je goed koel wegzetten. Met de komst van e koelkast hemmen we dat probleem technisch gelukkeg oplöst, net as de Egyptenoaren, mor et ontkomt je vast nog wel es. Fruitvliegjes zitten binnen de körste keren op een restje perzik of peer, want ok veur dizze beestjes is et de mooiste tied van t joar.
Honden wadden zelf niet zo wies met e hondsdoagen, want ien vroegere tieden mosten honden voak een muilkörf (ik denk muilkörf, t woord komt niet veur ien t WB )droagen. Honden wadden deur de hitte bietereg en met vocht, warmte en bacteries hemmen je zo mor wat onder de leden.
Noa de hondsdoagen volgen ien Noord-Nederland drie kattedoagen. De herkomst van dat fenomeen is onbekend. Et weer is ien die doagen wispeltureg, net as e katten. Der is gien peil op te trekken. Reken der mor niet op dat je noa natte hondsdoagen zeker binnen van mooie kattedoagen. De kat blift n eigenwies beest. Net as et weer gijt er hielmoal zien eigen gang.
Mor binnen de hondsdoagen eileks wel vernuumd noar onze trouwe viervoeter? Hemmen we et niet over ondoagen, vanwege et minne weer en is dat deur ons verbasterd? Aan e andere kant komt de hond al voak genog veur ien e spreektoal. ‘Zo ziek as n hond’, hondsmuude, gien sloapende honden wakker moaken!’, goa zo mor deur.
De mooiste spreuk heb ik bewoard veur Mientje. Der wordt met bedoeld dat je niet zo vastzitten aan één geleuf. De hond kiest ok altied veur et beste voer dat hum veur de bek komt. Et liekt wel de Nederlandse politiek?
Nou goa ik eerst mor ien een slakkengang noar de tuun, want ok dizze spreuk is woar: ‘Noa regen, kommen e slakken!’
Geert Zijlstra
Mientje: ‘Hij het n hondegeleuf, liever t vlees dan e bonken!’
