De Hoop
Wisten jim wel dat er wel zesteg meulens ien ons laand binnen met de noam De Hoop?
Voak werd die noam deur de mulder zulf aan e meulen geven omdat ze heule hoge verwachtings hadden veur de toekomst van t dörp bij de komst van n meulen. Der zal ok wel n godsdienstige gedachte metspeuld hemmen, meschien wel n smeekbede om bijveurbeeld wiend.
Ien e Zaanstreek zien we veul meulens met de noam van n dier. Et kwam ok veur dat er n òfbeelding van dat dier op e meulen stond, dat was veur de mensen die niet lezen konden.
As ik dit verhoal schrief, zit ik op camping De Oude Molen ien Groesbeek, vlak bij Nijmegen. Vremde noam, docht ik, der is hier gien meulen te bekennen. Nou bliekt dat hier omstreeks 1380 al n wiendmeulen stoan het, die groan moalde. Loater ok wel Noordermolen noemd, omdat er n nije Zuidmolen kommen was. En voak is t dan zo dat de eerdere meulen de Olle Meulen noemd wordt. Ien 1944 is dizze meulen deur de Duutsers ien e braand schoten. Op t zulfde plak is nou n restaurant en n camping met de noam De Oude Molen.
Bij n meulen stond voak n huuske veur de mulder en zien gezin. Zo ok ien Ollekerk, doar woonde de familie Haitsma. Hendrik Haitsma het ien 1899 de meulen kocht van Pieter Nauta, mor ien 1852 was Douwe Klazens Pot de eerste eigenoar. Hendrik Haitsma had twee zeuns die beide et vak leerd hemmen van heur opa. De oldste zeun, Kloas, had loader zulf n tiedje n meulen ien Onderdendam. Zeun Jan kwam ien 1930 op e meulen ien Ollekerk, hij kocht de meulen van zien pa veur tienduzend gulden. Jan en zien pa gingen ien t begun met peerdenwoagen noar de boeren om t groan op te hoalen. De meeste boeren hadden een derde van heur laand as bouwlaand. t Groan lieten ze moalen veur de koeien, as voer bij de winterdag, mor ok de zwienen vratten dat meel. De Haitsma’s moalende et groan, rogge, gerst en hoaver, veur de boeren en brochten heur de zakken meel weerom. Ok kochten ze nog elke week groan op e Korenbeurs ien Stad, veur heur eigen handel. Jan ging doar op fiets henne, meestal op dinsdag. Hij kocht dan veur n week mais en gerst. Met de snik kwam dat dan aan op t Foan ien t Nijkerkerdiepke en dan werd et bij Haitsma met peerdenwoagen bezörgd.
As der gien wiend was om e meulen te loaten draaien, werd de pietreuliemotor ienschoakeld, doar hadden ze ien 1911 al n vergunning veur kregen. Mor as er wiend was dan gebeurde t moalen deur de wiend. Ze trokken et groan ien zakken omhoog met katrollen, dan werd et groan ien n grode bak gooit, zo’n drie tot vier mud. En zo lieten ze et tussen de moalstenen lopen. As groan der ien, as meel der weer uut. De Hoop was n achtkantege stellingmeulen met n stenen romp. De meulen had iezern en holten wieken. Zo’n wiendmeulen was veul onderhold aan en dat kon Haitsma niet altied zulf repereren, zeuven stuvers ien t uur was niks, veur die tied duur wark. De Hoop, n korenmeulen, had twee ronde moalstenen, eerst aandreven deur de wiend en loater deur n elektromotor. De onderste steen was de ligger en de bovenste de loper, beide stenen hadden uutkapte groeven. Die groeven mosten om e vier week deur slijtage weer opnij uutkapt worden met n bilhoamer. Dat werd dan de steen “billen” noemd.
De familie Haitsma had n drok bestoan. Noast de meulen was de bakkerij, doar warkte broer Kloas. Moeke Haitsma had n soort van kovviehuus met n winkel veur de doagelekse boodschappen. Ien november 1921 is Jan trouwd met Anje Kuipers uut Uuthuzen. Jan had heur kennen leerd toen er bij n meulenoar ien Uuthuzen warkte, op e grootste meulen van e noordeleke prevenzies. Om e drie week ging Jan n weekend noar huus ien Ollekerk, dat was drie uur fietsen. Toen de olders van Jan kwammen te overlieden het hij de meulen kocht. Hij en Anje hemmen vier zeunen en drie dochters kregen. Vlak veur de oorlog werd de meulen minder. Ien 1938 i-der één roede met wieken stukkend goan. Vanwege de oorlog wa-der gien holt en ok gien geld om et te loaten moaken. Gevolg was dat de andere wiek der ok of mos. Bij gebrek aan kroanen en hoogwarkers, werden de starke mannen uut Ollekerk optrommeld om dit klusje te kloaren.(Zie foto) Doarnoa werd de moalderij aandreven deur n zwoare elektromotor. Ien oorlogstied i-der n holten hekwark boven rondom de òfplatte meulen moakt. De meulen diende toen as uutkiekpost veur de Duutsers. Die raand is onder protest moakt deur timmerman Doornbos. Noa de oorlog is er der weer òfhoald.
Ien 1978 nimt zeun Rulof de meulen over. Ien 1980 is t stenen onderstuk sleupt, toen wadden ze al stopt met moalen van groan. Dat kwam ok omdat de meeste boeren t bouwlaand tot graslaand moakt hadden. Op t plak van e meulen is toen n loods kommen. Rulof en zien vrouw Neeltje lieten ok nog n nij huus bouwen noast de loods. De nije grode loods diende veur opslag van zakken veevoer, piekevoer, eerappels en kunstmest. De fouragehandel is ok alweer n tiedje leden stopt en zo kwam der n enne aan drie generoaties Haitsma op dat plak.
Leneke Struiksma
Mientje: ‘De meulen is deur de vang!’
