Deze week in Ik Proat Plat: Rieksweg 43
Net zoas veul ienwoners van t zudelek Westerkwartier rie ik regelmoateg over de A7. Dan heb ik t over t gedeelte Ofsluutdiek- Stad, met n totoale lengte van ongeveer 95 km. Ik kin me nog goed herinnern dat et n éénboans weg was, met weineg verkeer. Toen hiette de weg nog Rieksweg 43. Ien t vakblad veur vrachtautobedrieven consequent Rieksdodenweg 43 noemt.
Wat ik niet wist was dat de plannen veur Rieksweg 43 al begun datteger joaren moakt binnen. Toen ik n bietje op internet strunen ging, ontdekte ik dat de eerste plannen veur riekswegen al van 1915 binnen. Tiedens de crisis ien e joaren datteg wol de regering de grote warkloosheid bestrieden. Dit deden ze deur grote publieke projecten as warkverschaffing uut te voeren. Geld hierveur kwam van e opbrengsten van e Wegenbelastingwet (toen nog n doelbelasting). Doarnoast werd n Werkfonds opricht. Ien 1932 kwam t nije Rijkswegenplan. Aan dit plan wol Riekswotterstoat niet metwarken, zodat er ien 1938 een nij plan kwam. Toen werd de riekswegennummering ontwikkeld. Hierbij werd vanuut verschillende steden de wegen nummerd. Veur Stad werden dat de nummers 41-43.
Ien 1935 begon de aanleg van Rieksweg 43 met t aanleggen van t gedeelte Ofsluutdiek-Harkeziel. t Was de bedoeling om eerst die stukken aan te pakken woar nog hielemoal gien weg lag. t Zol trouwens ok de eerste weg ien Friesland worden, woar allinneg snelverkeer op rieden mocht. Ien e zelfde tied werd er n proefvlak met verschillende grondbelastingen aanleid noast de tramboan tussen Sneek en Joure. Dit was et stuk dat et moeilekste aan te leggen was, want over de hiele lengte most er 2,5 meter veen uutgroaven worden en vannijs volstört met zand. Ok mosten der opritten veur zes bruggen moakt worden en natuurlek most et er veur zörgen dat e tramboan niet ien t veen verdween. t Het dan ok nog 10 joar duurd veur t stuk Sneek – Bolsward kloar was. Ien die periode viel de Tweede Wereldoorlog en kon der niet bouwd worden, omdat alle beton bruukt werd veur bunkerbouw.
Op 31 augustus 1949 was de feesteleke opening van e weg ien Drachten. Dat et n feesteleke gebeurtenis was, was gien wonder. De aanleg van e weg het hiel wat moeilekheden en ellende teweegbrocht. Dat was al ien 1939 begonnen met et rooien van bomen. Ok mosten verschillende mensen n stuk heur tuuntje ofstoan. Toen dat gebeurd was ston et spul stil, vanwege de oorlog. Noa de oorlog was t nog n hiele toer om opnij te begunnen. Denk allinneg mor aan e krapte aan materioalen. Doarnoa kon begonnen worden met groaven. Dat was veur de omgeving gien pretje. As t zunneg weer was dan was t tracé net n woestijn. Bij regen dan leek et meer op n moeras. Mor aan alle ellende was nou n enne kommen en kwam Drachten, volgens de Heerenveense Koerier: in het bezit van een verkeersweg die het aanzien van de plaats ten zeerste heeft verbeterd.
t Westerkwartier was ienmiddels tot ontwikkelingsgebied verkloard. Ien t blad “De West” van 27-11-1951 stond ien n interview met Dr. Winsemius (Directeur Generaal voor de Industrialisatie) onder andern de woorden achterlijke streken om dizze gebieden te benoemen. t Westerkwartier kreeg dizze status onder meer omdat hier veul verborgen warkloosheid was. Dat kwam omdat veul zeunen van kleine boertjes niet registreerd wadden as warkloos, mor woar op e boerderij niet genog wark veur was. Eén van e oorzoaken hiervan was t begun van e mechanisoatie. As ontwikkelingsgebied zijnde most je ok zelf de handen uut e mouwen steken om industrie noar t Westerkwartier te kriegen. Ien Moarum hemmen ze ien dat kader n grote activiteit had onder de noemer: t Westerkwartier roert de trom. Dit werd groots aanpakt. Der werden 4 hallen bouwd (4000m2), n restaurant met terras en n grote open ruumte veur landbouwmachines.
Noa hiel wat strubbelingen wadden alle lösse stukken aan mekoar knupt en kon Minister Algra uuteindelek op één juli negentientweeënzesteg et lintje deurknippen as teken dat e weg tussen de Ofsluitdijk en Stad kloar was (Foto: Feestelekheden ien Moarum, p e driewieler Ettie Wieringa en op e fiets, kapper van der Meulen).
Ien t begun was elk bliede met de nije weg en t was er ok niet drok. t Heugt me dat we wel es achteruutreden as we de ofslag veurbijreden wadden. Deur toenemende drokte was er al gauw behoefte aan n nije weg. Uuteindelek is de weg ombouwd noar de A7, die noa veul tegensloagen rond 1980 kloar was.
Henk Wierenga
Mientje: Niet alle wegen goan noar Rome!!
