Sunnerkloas

Afbeelding
Ik proat plat

Die olle man op zien witte schimmel het e jeugd van t Westerkwartier al weer weken ien e macht. Vanòf et mement dat er op zotterdag 18 november voet aan wal zet ien Gorkum, kloppen kienderhartjes sneller en roetsen ze ien e vroege mörgen de trap of, om te kieken of er ok wat ien e schoen zit en of de woddel veur de schimmel wel metnommen is. 

Mor wel was die olle man en woar kwam er weg?

De miesten wieten wel dat Sint Nicolaas, die eileks Nicolaas van Patara hiet, van beroep bisschop ien et Turkse Myra was. Hij leefde vermoedelek van 15 meert 270 tot 6 december 343 en was bij leven al n geliefd man. Toen er overleed werden zien botten bewoard ien n specioal veur hum gebouwde kerk. Ien 550 was et zover dat Nicolaas deur de Grieks-Katholieke Kerk heileg verkloard werd. 

De kerk boven zien graf werd de Nicolaasbasiliek en was al gauw n bedevoartsplak. Ien 1087 nammen edelmannen uut Venetië de beendern van Nikloas met noar de Italiaanse stad Bari. Ze wadden benauwd dat de Seltsjoeken, n islamitisch volk, et olle graf ontrumen zollen. Noa de verhuzing werd ok ien Bari een basiliek bouwd. De Westerse pelgrims hufende dan niet meer zo ver te reizen. Elk noadeel het zien veurdeel!

Van Nikloas doen meerdere wonderboarleke verhoalen de ronde, doaraan het er zien heilege stoatus te danken. As baby kon Kloasje drekt al recht op n del ien zien badje stoan met e handen opheven noar de hemel. Dat was ok toen al n wonder. Een schipper die hum een poot uuttrekken wol, vergaf er zien zundege doad en hij zegende de zeeman zien verdere reis. Bij n arm gezin met drie huwboare dochters gooide der puudjes met goldstukken, -denk aan ons strooigoed- , deur t roam, zodat ze toch n fatsoenleke bruidsschat hadden. Hij redde ok drie veldheren, die ter dood veroordeeld wadden. Nicolaas verscheen ien dreumen van e keizer en wees de beste man op et feit dat et doden van dizze drie belangrieke mannen, dramatische gevolgen hemmen kon. Die promotie als heilige was dus dik verdiend. 

Kloas was ien zien leven veul op reis en werd flink old. t Is wonderboarlek dat we wel precies wieten op welke dag (6 december) hij stierf, mor dat men twiefelt over et exacte joar. Ien Nederland vieren we Sunterkloas n dag eerder, woarom? Was dat omdat die 6de december bezet was op e kalender van e Sinten?

Zien verjoardag wordt ien verscheidene landen buten Nederland en buten et Westerkwartier vierd en niet allinneg ien e veurmoalege kolonies van t koninkrijk, mor ok ien België (zij doen et wel op 6 december), Duutsland, Polen en Tsjechië.

Je kinnen rusteg stellen dat onze Sunterkloas wat vremde gewoontes het. Hij ridt voak over e doaken van huzen en dat het er waarschienlek leerd van de Germaanse God Wodan, die dat ok groag dee. Hij het wel meer Germaanse gewoontes overnommen zoas de woddels veur de kachel as offer en de giften die zien manschappen deur de schosstien brengen. Zien knecht was voor oorsprong wit, mor ja noa één, twee reizen deur n brandende schosstien, word je vanzulf wat smirreg (Foto: Beeldbank Groningen, Aankomst in 1972 ien Zuudhörn).

Dan nog eefkes over Sunterkloas en onze  toal. Vroeger hadden ze et miest over Sunnerkloas en dat is nou ien onze streektoal voak verworden tot Sunterkloas of Sinterkloas. Ter Laan had et over Sunnekloas, Sunderkloas en Sunternikloas, mor et geft almoal niks want de GoedHeiligMan luustert noar alle noamen.

De noaburege Drinten hemmen zelfs n poar mooie spreuken, zoas: 

“Die kouk is zo dreug as Sunnerklaos zien gat.” En  “I’J bint zo mal as Sunnerklaos zien peerd.”

Vroeger werd er niet zo veul aan kado’s doan, dat wadden mor Stadse Fratsen. Lees mor wat dizze man uut Steenwiek schrift:

“Toe azzik jonk ware wördeder nog weinig edoane an sunderkloas. Det was meer stadsgedoe. De grote gebeurtenis in mien contreien was ‘t karstfeest. Des donderdags brachte va of moe een hallef pond sunderkloasies mee as ze van de marrek kwamen en det was alles.”

En wel kent niet et verhoal over de arremoeiege Sunterkloasviering van e familie van Toon Hermans. Sunterkloas had et toavelkleed om. 

‘Je kon op zijn rug precies zien waar de asbak gestaan had. Het was een armetiereg zootje’. 

De tieden van lutje kadootjes, pop met vlechten, koatseballen, n letter van banket binnen veurbij. Ien dizze tied wordt Sunterkloas aanbeden vanwege de spelcomputers, fietsen, iphones, proatende poppen, die uut zien zak rugeln. Ien ruil doarveur stoppen we digitoale verlangliestjes, fraaie tekeningen en woddels ien e schoen om zo meer te kinnen kriegen. 

We binnen vanzulf allemoal t hiele joar braaf west! 

Mor degene die ien huus kookt is er mor wat wies met!

‘Me dunkt, we kinnen vanoavend wel stamppot woddels eten! Ik heb er weer n vlòtje vonden! En doarnoa goan we met n beker warme poeiersukkeloademelk gloepend hard stoan te zingen veur de schosstienmantel. Wat n geluk dat wij nog gien CV hemmen!’

Geert Zijlstra

Mientje: ‘Een lief kiend het n bult noamen!’

UIT DE KRANT