Krijgen starters uit het Westerkwartier straks 70.000 euro korting op een koophuis?

STREEK - Naar de makelaar, een huis of appartement bezichtigen, een mooi bod doen en dan toch misgrijpen: de woningcrisis raakt vooral vele starters in het Westerkwartier. Waar de gemiddelde verkoopprijs binnen de gemeente in 2020 nog op 274.000 euro lag, is deze vandaag de dag gestegen naar een gemiddelde prijs van 407.000 euro. Een stijging van ruim 67 procent in vijf jaar tijd volgens de cijfers van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS). Ondanks de inzet van de gemeente om het aantal woningen uit te breiden, is er voor velen geen zicht op een eigen koophuis in de toekomst. Daarom wordt nu de mogelijkheid onderzocht om deel te nemen aan het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen waarin kopers een korting op de marktwaarde kunnen krijgen tot maximaal een bedrag van 70.000 euro. 

Een blik op de advertenties van makelaars in het Westerkwartier verraadt dat het aanbod van huizen de afgelopen jaren flink is gedaald. Waar er tien jaar geleden nog dagelijks nieuwe woningen te koop werden gezet, is daar de afgelopen tijd geen sprake meer van. Van het totale aantal huishoudens binnen de gemeente staat nog niet eens één procent te koop. ‘Hoe gaan we ooit een woning kunnen vinden?’, zegt een stel dat al drie jaar op zoek is naar een woning. ‘We zijn hier opgegroeid, dus we willen graag weer terug om hier een mooie toekomst op te bouwen. Maar of dat haalbaar is? Ik heb er weinig vertrouwen in.’ 

Vlak voor de zomervakantie uitte de fractie van het CDA in de raad haar zorgen over het probleem. ‘Alle starters moeten een eerlijke kans krijgen om een eigen woning te kopen. Toekijken, terwijl een hele generatie aan de zijlijn blijft staan, is geen optie.’ Wat daarbij vooral in het oog springt, is dat de meeste starters binnen Westerkwartier vaak te veel verdienen voor een sociale huurwoning, maar te weinig verdienen voor voldoende hypotheek. ‘Ze vallen daardoor tussen wal en schip en dat kan niet de bedoeling zijn’, zegt Reinette Gjaltema van het CDA Westerkwartier. ‘We willen daarom de gemeente wijzen op het Nationaal Fonds.’ Maar wie kan gebruikmaken van het fonds en hoe werkt het? 

Eind 2022 werd het initiatief genomen om het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen op te richten door de aanhoudende problematiek met betrekking tot het kopen van een woning. Het Fonds maakt meer nieuwbouwwoningen bereikbaar en betaalbaar voor starters met een middeninkomen. Zo wordt de woningmarkt voor deze groep toegankelijker. Projectontwikkelaars en woningcorporaties kunnen bij het fonds een aanvraag indienen om nieuwbouwwoningen betaalbaar te verkopen aan starters. Het Rijk stelt hiervoor 100 miljoen euro beschikbaar. Hiermee kunnen duizenden woningen via het fonds worden verkocht en kan dit na op termijn alleen maar oplopen. 

Toch zijn er wel een aantal voorwaarden verbonden om in aanmerking te komen voor de korting op een woning. Zo kunnen alleen starters tot een leeftijd van 35 jaar in aanmerking komen en mogen ze samen niet meer verdienen dan twee keer modaal. Dat staat gelijk aan een bedrag van zo’n 90.000 euro. Daarnaast mag de woning een maximale marktwaarde hebben van 405.000 euro en kan er via het fonds een korting van minimaal tien procent van het aankoopbedrag worden gegeven tot een maximum van 70.000 euro. Het is aan de betrokken ontwikkelaar of woningcorporatie wat de hoogte wordt van de korting. Als laatste wordt er bij de verkoop van de woning weer een groot deel van de korting in het fonds gestopt, zodat ook een volgende starter weer een eerlijke kans heeft om een woning te bemachtigen. 

Naast haar werk als fractievoorzitter doet Gjaltema ook dienst als makelaar en merkt vanuit de praktijk dat er veel behoefte is aan een dergelijk fonds: ‘Ik krijg vooral veel vragen vanuit jongeren over een dergelijk fonds. Het kan zeker als een steuntje in de rug dienen. Vooral in deze tijden.’ Die mening deelt ook de gemeente. In een reactie laten ze weten dat ze elk initiatief dat probeert de kansen van starters te verbeteren, toejuichen. 

Ondanks dat er meerdere mogelijkheden bestaan om starters te helpen bij het kopen van een huis is er wel degelijk een verschil tussen de initiatieven. ‘Het grootste probleem van de woningmarkt is dat er te weinig aanbod is’, vertelt Gjaltema. ‘De reeds bestaande fondsen zijn veelal gericht op het kopen van een bestaande woning, maar daarbij schuift het probleem alleen maar op. Het Nationale Fonds Betaalbare Koopwoningen is juist gericht op nieuwbouw en komt juist ten goede van het aanbod.’ 

Ondanks dat inwoners nog geen gebruik kunnen maken van het fonds, is de gemeente positief gesteld. Wel zijn ze daarbij afhankelijk van ontwikkelaars en woningcorporaties. ‘Wij hebben in het Westerkwartier nog geen ervaring met het fonds opgedaan. Bovendien zijn wij als gemeente uiteindelijk geen partij bij het fonds, dat zijn de deelnemende ontwikkelaars en woningcorporaties. We gaan in gesprek met deze partijen om te kijken of er interesse is voor deelname aan het fonds. Daar waar projectontwikkelaars niet op de hoogte zijn van deze mogelijkheid, zullen we ze erop wijzen. Op voorhand zien wij voor de gemeente geen nadelen’. 

De gemeente onderzoekt de komende tijd dus de mogelijkheden voor het fonds in samenwerking met andere partijen. De aanvraag hiervoor kan eens in de zoveel tijd worden gedaan, afhankelijk van het beschikbare geld vanuit het Rijk.