Ik Proat Plat: Wotter
We bruken t alle doagen. We denken der niet eens bij noa. Je draaien de kroan open en je hemmen goed drinkwotter. As je zwemmen willen goa je noar n zwembad en dat is ok vuld met hartstikke mooi wotter.
Ien mien jeugd was dat nog niet et geval. Wottter veur doageleks gebruuk kwam uut e pomp of uut e regenbak. t Kon gebeuren dat je pomp op n wel ston. As dat zo was dan had je geluk. Dan ha-je voak veul en goed wotter. Die wellen werden sums opzöcht met behulp van n wichelroedeloper. t Wotter uut e regenwotterbak was minder zuver. Met et wotter kwam der ok mos, takjes en vogelpoep van t dak noar beneden. Aan e dakgeut zat n verzoamelbak. Hiervan liep t wotter deur n zeef via n piep noar beneden. Op e zeef bleef t groffe vuul hangen. Vanuut de regenpiep kwam t wotter ien n klinsbak. Die zat achter aan de put vast. Hij was meestal opdeeld ien twee stukken. Ien de eerste zat grof grind en ien e tweede fien grind. Zo wer t wotter zo goed en zo kwoad as t ging zo schoon mogelek zeeft. As t eenmoal ien e regenbak zat kon t gebeuren dat er wotterluus ien kwam. Om dat te bestrieden lieten de mensen der hiel voak n moedhond (zeelt) ien zwemmen. Die vrat e luus dan op.
Om te zwemmen gingen wij noar de Snip’s poel. De poel die zien noam te danken het aan de bewoner/eigenoar van et boerderijtje en de poel. Ien die tied ston der aan t begun van t slootje aan e Oostkant nog n Amerikoanse wiendmeulen. Nou was de Snip’s poel niet et mooiste plak om ien te zwemmen. Op e bodem zat allemoal klien (woar baggelturf van moakt wer). Je kwammen dus hartstikke bruun thuus. Niet van e zun mor van e turf. Omdat we zo kort noa de oorlog nog gien zwembroek hadden, zwommen we ien ons onderbroek. Moeke was natuurlek niet bliede want de broek zat onder de turfvezels en was host niet weer schoon te kriegen. Textiel was toen nog op e bon dus n nije wa-der ok niet bij. As goedern op e bon wadden betekende dat, dat je niet allinneg de pries betoalen mosten die op t prieskoartje ston, mor dat je ok nog de goeie distributiebon ienlevern mosten.
Ik wiet niet of jim wieten hoe as t voelt as je met n natte onderbroek op t blote vel sloagen worden, mor t heugt mij nog as de dag van guster. Toch is t al hiel wat joaren leden.
Bij ons thuus hadden ze n eierhandel. Doarnoast wadden ze ok nog n keer groot boer. Twee hiele koeien mosten der elke dag twee keer molken worden. As der krap drinkwotter was wer dat ophoald uut e Doezumertocht. Dat gebeurde dan met de jirretank. Ok veur de eierhandel wer van dat wotter gebruuk moakt. Ien die tied had host elke boer ien e buurt n piekehok met pieken. De eier die deur die pieken leid werden kochten wij op. Ze gingen met noar huus en werden eerst wogen. De ienkoop ging per kilogram. As et gewicht noteerd was achter de noam van de boer die de eier leverd had begon et wark ien t pakhuus. Ze gingen eerst op e rollenband van de sorteermachine. Die band rolde over lampen en zo werden de eier schouwd. Dan kon je bijveurbeeld zien of n luchtkoamer te groot was. Dat was n teken dat de eier al wat older wadden. Ok scheuren ien e dop en stukjes bloed ien t ei kon je zo zien. Ien die tied lagen de pieken ien e winter veul minder eier. Dat kwam omdat de doagen kort wadden en der niet veul kunstlicht bruukt werd. Doarom wadden ze ien e winter ok duurder. Dus werden der manieren bedocht om de eier van e zummer langer te bewoaren. Op kleinschoalege manier gebeurde dat deur ze ien wotterglas te bewoaren. Op grotere schoal gebeurde dat met wotter en gebluste kalk. Veur dat doel hadden we veul wotter neudeg en dat wer ok uut e voart hoald. De eier konden zo lang bewoard worden en de kosten werden der meestal goed uuthoald.
Dit liekt allemoal wat uut n gries verleden, mor kiek mor es op internet. Dan zien jim dat die olle technieken nog altied bruukt worden.
Henk Wierenga
Mientje: ‘ Hij het et peerd over t wotter joagd!’
