Ik Proat de Plat: Nog es de Koaterhaals
Een poar weken leden schreef ik over de Katerhals, t wottertje deur t Noorderland boven Niekerk.
Onder aan mien verhoaltje schreef ik dat ik doar wel groag es even omstrunen wol om et mysterieuze van vroeger te voelen. De week dat et ien e krant ston, had ik anderdoags al n berichtje: der meldde zich één die doar wel met mij omstrunen wol. We hemmen geliek n òfsproak moakt veur de vrijdagmiddag doarop.
k Most mij melden op Hoendiep 66, wat nou n B&B is, doar had mien gids 60 joar woond en warkt as boer. Zien laand lag laans de Koaterhaals. De boerderij stijt aan et Van Starkenborghkenoal met de weg Hoendiep der tussen. (Zie foto M. de Boer).
Vroeger was t Van Starkenborghkenoal, toen nog Hoendiep, veul smaller. Al de verbredingen ien loatere joaren wadden aan e zuudkaant, zodat nou allinneg de weg Hoendiep Oost et kenoal en de boerderij scheiden. De boerderij is van 1921, de noam van e eerste bewoner, P de Boer, stijt op n iengemetselde steen op e veurgevel. De kleinzeun van dizze man kon mij dus alles vertellen over wat er zich ooit ien t achterland òfspeuld het. Hij vertelde n mooi verhoal over n ontdeugend persoon. Loat dat nou net verre familie van mij weden!
Auke H. 19 joar, zeun van n landbouwer uut Noordhörn had laand aan e oostkaant van e Koaterhaals. Der wadden wel meer boeren die doar n stukje laand hadden. Ok stonden der her en der nog wat huuskes. As de bewoners van die huuskes bij de weg kommen wollen, dan mosten ze over landerijen en sloten van die andere boeren veurdat ze bij de weg richting Zuudhörn wadden.
Zo wonende ver achter ien t laand twee wichter, Grietje en Fokje zij gingen voak over t laand van Auke H, de kortste route om bij de weg te kommen. Officieel wa-der n ander pad, mor dat was n kilometer langer. Over de sloten tussen de stukken laand hadden de wichter planken leid, zodat ze makkelek van t ene stuk ien t andere kwammen.
t Was Auke H. niet noar de zin dat Grietje en Fokje over t laand van zien pabbe liepen. Hij had et al n poar keer zeid, mor ze lachende hum gewoon uut. Toen het Auke de plank, die over de sloot lag, half deurzoagd. Toen de wichter der over liepen, binnen ze met zien beiden ien e sloot terecht kommen en hadden een nat pak. Auke H. het hier vittien doagen gevangenisstraf veur kregen.
Auke mocht de wichter beslist niet lieden. n Tiedje loater het er n bordje met Verboden toegang art. 461 W.S. ophongen. De wichter dochten; die Auke kin ons wat, et laand is van zien pa en die het zeid dat we der laans mochten. Op 19 februari 1936 kommen de wichter op fiets terug van catechisoatie.
Auke wacht ze op en zeid dat ze weerom goan moeten. Ze lopen gewoon deur, Auke verliest zien geduld en geft Grietje een klap ien t gezicht en n vuust ien e moag. De wichter schrikken, loaten de fietsen valen en zetten et op n lopen. Ok dit veurval het weer veur t gerecht west.
Doar zeid Auke dat et net aans om was, de wichter hadden hum nietjed en sloagen. De rechter viendt Auke iengemeen en hij krigt weer vittien doagen straf.
Dit was één van de veule verhoalen die zich òfspeuld hemmen ien t Noordeland.
Die hiete vrijdagmiddag binnen we heulemoal bij de Koaterhaals laanslopen tot aan et Nijkerkerdiep aan toe. Ik zag de herencamping inclusief blode heren en de bludderij (Vellen bloterij).
Et plak woar vroeger de zwarte brug over et Nijkerkerdiep was, lagen nou nog n poar vergoane balken. Weerom bin-we aan e aandere kaant van e petgatten laanslopen, je konden nog net n pad onderscheiden, t was wel uutkieken om alle brandnekkels en bereklauwen te ontwieken.
Ok bin-we nog even om t onbewoonde huuske( bouwd ien 1900) hin struunt. Ien dit huuske binnen van 1900 tot 1957 vittien kiender geboren en vief overleden. De kroamvrouwen wadden bliede a-der n dokter bij de bevalling was.
Deur alle mooie verhoalen van de gids, woande ik mij veur even terug ien die, toch wel geheimzinnege tied. Wat n strijd moet dat west weden om hier te wonen, dat gold veur alle joargetieden, zunder gas, wotter, licht en andere veurziennings. Ien t noajoar en swinters werden de kiender ien n boot noar school brocht over de Koaterhaals, teminnent a-der niet bevroren was, want dan dee der dienst as iesboan.
De Koaterhaals was belangriek veur de zulfveurzienende bewoners, mor ze wadden altied op heur hoede veur t hoge wotter. Totoal hemmen we zes kilometer struunt deur dizze prachtege natuur, zo mooi en stil! Nogmoals bedankt dat je reageerd hemmen op et stukje en veur de prachtege rondleiding.
Der maggen best meer minsen reageren op onze stukjes as ze meer wieten over et onderwarp of as je der meer over wieten willen.
Leneke Struiksma
Mientje: ‘Moest dien peerden niet over et wotter joagen!’
