Niezijlster boer: ‘Spaak voor spaak wordt er uit het wiel gehaald’ (video)
NIEZIJL/REGIO - ‘Eigenlijk zou je op de helft van de koeien een rood kruis moeten tekenen en daar een foto van moeten maken. Want dat is wat de overheid wil voor de komende jaren. Hetzelfde grote stuk land, maar dan met nog maar de helft van de koeien. En dat is nog maar het begin.’
Boer Roel Heemstra uit Niezijl is uiterlijk rustig, maar inwendig bruist het. ‘Al zoveel jaren trekt de overheid het wurgkoord rondom boerenbedrijven strakker aan, maar die plannen van D66-minister Jaimi van Essen slaan alles.’
De boeren komen daarom weer in actie. Afgelopen vrijdagavond klom ‘groep Niezijl’ maar weer eens op de trekker om een publieksvriendelijke actie te houden. Boeren worstelen met een enorm dilemma. De urgentie van het probleem onder de aandacht brengen kan bijna niet zonder dat mensen er overlast van gaan ondervinden. Dat gaat vrijwel altijd ten koste van het draagvlak en de sympathie van de bevolking.
Wiel gaat klappen
Heemstra erkent dit probleem: ‘Hoe kunnen we mensen duidelijk maken dat de plannen van dit kabinet niet alleen echt niet oprecht en eerlijk zijn, maar ook dat iedereen straks met de gevolgen te maken gaat krijgen? Want dat gaat gebeuren. De boerensector draait al tientallen jaren als een goedlopend wiel, maar de overheid is bezig spaak voor spaak uit het wiel te halen. En ja, daar merk je in het begin niets van, maar uiteindelijk klapt het wiel en dan zijn de gevolgen onomkeerbaar. De actie van vrijdag is de aftrap van meer acties. Want deze plannen zijn voor ons als boeren compleet onacceptabel en draaien uiteindelijk de hele sector de nek om. Ik hoop dat als mensen ooit geconfronteerd worden met onze acties, ze beseffen dat we ook strijden voor hún belangen en boterham.’
Plant of mens?
Dat er meer acties komen, staat vast. Het stikstofprobleem wordt door steeds meer boeren als een gecreëerd probleem gezien. ‘Er zijn heel veel mensen die er verstand van hebben die zeggen dat de modellen waarop het RIVM deze berekeningen heeft gebaseerd, gewoon niet zuiver zijn. Deze mensen krijgen echter geen podium in de talkshows op televisie en in grote mediaprogramma’s. Maar stel je nu voor dat er écht een stikstofprobleem is, dan is het nog maar zeer de vraag in hoeverre de boeren daar verantwoordelijk voor zijn. Wat is precies het probleem? Dat er een aantal plantensoorten minder is die moeten worden teruggebracht? De prijs daarvoor is wel dat er duizenden boerengezinnen in hun voortbestaan worden bedreigd. Deze regering hecht meer waarde aan een plant dan aan mensen, zo lijkt het. Ik kan het niet anders zien.’
Oud-staatssecretaris Eddie van Marum: ‘Sectorgenocide’
Eddie van Marum, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het vorige kabinet-Schoof, schuift ook aan en deelt de zorgen van de boeren. Hij noemt de maatregelen zelfs ‘sectorgenocide’. ‘Een heftige term, dat besef ik, maar dat is wat er gebeurt. Zelfs de meer natuur inclusieve en de biologische bedrijven hebben geen levensvatbaar verdienmodel meer met de voorliggende plannen. Laat staan de gangbare bedrijven. Dit gaat draconische gevolgen hebben voor de boerenstand, en uiteindelijk voor de voedselzekerheid. De sector exporteert 60% voornamelijk vlees en zuivel binnen Europa maar in de schappen van de supermarkten ligt voor 70-80% geïmporteerd voedsel uit Zuid Amerika en Midden Oosten en Azië dat niet volgens de hoge Nederlandse en Europese standaarden geproduceerd wordt.’
Hij vervolgt: ‘Ons eigen product is van zeer goede kwaliteit. Wat we importeren vanuit het buitenland – de goedkope gehaktbal in de supermarkt – komt vaak van buiten de EU. Je zou kunnen zeggen dat we kwaliteit verkopen aan het buitenland en er goedkope troep voor terugkrijgen. Ik zou dan ook pleiten voor veel minder import en minder export.’ Het baart zorgen. ‘Het is allemaal erg krom en, als je echt in de materie zit, niet uit te leggen. Maar het wordt door de regering erg ingewikkeld gemaakt en er wordt op het gevoel gespeeld door te zeggen dat het met de natuur erg slecht gaat. Daar zijn mensen gevoelig voor. Het is echter wel goed om te beseffen dat een groot deel van ons land door menselijk toedoen is ingericht. Na verloop van tijd keert de natuur terug naar haar oorspronkelijke staat. Dus gaan er planten en ook sommige diersoorten verdwijnen of komen ze onder druk te staan. Dat kun je als een probleem zien, en dat doet de overheid. Dat is een keuze. Ik ben groot voorstander van transparantie rondom de werkelijke situatie en de keuzes die daaromtrent worden gemaakt. Het stelselmatig aanwijzen van boeren als schuldige voor een situatie die grotendeels een natuurlijke oorsprong heeft, is zowel figuurlijk als letterlijk dodelijk voor boeren. Er hebben de afgelopen jaren talrijke boeren zelfmoord gepleegd. Achter veel boerenschuren spelen zich drama’s af.’
Streep in het zand, we blijven strijden
‘We worden naar de slachtbank geleid,’ vervolgt boer Heemstra. ‘Deze plannen zullen een sneeuwbaleffect hebben. Want ook de af- en toevoerbedrijven zullen kapotgaan en naar het buitenland verhuizen. Voedsel zal duurder worden en voor veel mensen onbetaalbaar. Maar misschien is dat wel het plan. Het is zo onredelijk dat we ons echt afvragen welk doel hier nu werkelijk achter zit. Is het groene ideologie? Moeten we uiteindelijk helemaal van het vlees af? Op scholen en in veel kantines heeft de gehaktbal al plaatsgemaakt voor een vegetarische burger. Vlees wordt in een verdomhoekje geplaatst. Ik heb vanochtend vruchtbare mest voor extreem veel geld moeten afvoeren, terwijl we dit vroeger over het land strooiden. Nu gooien we daar dure kunstmest op. Dát is milieubelastend en slecht voor de grond. Iedereen weet het, maar toch zijn dit de regels. Wij hebben een streep in het zand getrokken en kunnen niet anders dan vechten voor ons bestaan, maar ook voor de voedselzekerheid en vooral voor een eerlijk en redelijk beleid. Wij boeren zitten graag op de trekker. Niet op de straat, maar op ons land. Daar blijven we voor strijden.’
