Een rondleiding door de enige overgebleven boerderijborg in Groningen

DEN HAM - Verscholen achter een oranje bladerdek en een brede gracht ligt de Piloersemaborg of de Hamsterborg bij Den Ham. Zonder twijfel een uniek monument: het is zelfs de enige overgebleven boerderijborg van de hele provincie. De borg is gebouwd in de zeventiende eeuw, in 1633 volgens een gevelsteen aan de zijkant van het pand. Diny Rankenberg, voorzitter van de vereniging ‘Vrienden van de Hamsterborg’, is al sinds de negentiger jaren actief. ‘Het begon met ‘eventjes’ meehelpen’, blikt ze glimlachend terug. ‘De borg is nu een groot deel van mijn leven geworden.’

Van 1567 tot 1699 was de borg in handen van de jonkersfamilie De Mepsche. Vervolgens werd de borg verkocht aan boerenfamilie Bos. Zij bouwden in 1700 een schuur achter de borg, die inmiddels ook tot het beschermde monument behoort. Vervolgens kwam de borg in bezit van de familie Boelens, die het daarna in 1837 verkochten aan Tonnis Bartels Wierenga. Drie generaties van de familie Wierenga heeft op de borg gewoond. Jan Tonnis en Cornelia waren de laatste, die tot 1991 op het terrein verbleven. De vereniging ‘Vrienden van de Hamsterborg’ is nog op hun initiatief opgericht. Voorzitter Rankenberg loopt door de voorkamer. Op de vensterbank staan zelfs nog twee portretten van Jan en Cornelia. Even verder bevindt zich de ‘Opkamer’, wat ook de plek is waar de vereniging meestal vergadert. ‘Het grappige is dat wij hier altijd zitten. De bestuursleden van de stichting en eigenaren van de borg vergaderen altijd in de bibliotheek hiernaast. Geen idee waarom, maar nu doen we dat al jaren zo.’ De derde partij in de Piloersemaborg is familie Soek. Zij hebben het dagelijks beheer in handen en zijn exploitant van het horecagedeelte, maar ook van vijf appartementen voor logies. Die zijn na een verbouwing in 1998 gerealiseerd. Drie daarvan zijn vernoemd naar de verschillende families: Bos, Boelens en Wierenga. De andere twee? ‘De Den Ham-kamer kijkt uit op Den Ham. En de Oldehove kamer op Oldehove.’ Inmiddels is de voorzitter doorgelopen naar het restaurant, waar bezoekers in luxe kunnen genieten van het uitzicht op de tuin van de borg en de boomgaard. ‘Het is toch mooi dat drie verschillende partijen op deze manier een geheel kunnen vormen?’, zegt ze met een glimlach. De vereniging bestaat volledig uit vrijwilligers. Met een groep van ruim veertig personen zorgen ze voor het onderhoud rond de boerderij en de boomgaard. Daarnaast worden er ook exposities en doedagen georganiseerd door de verschillende commissies. ‘Als je niet komt om te eten, te logeren of om de expositie te bekijken, kan je alleen de buitenkant van de borg bewonderen. Die doe dagen zijn een moment om toch een kijkje binnen te kunnen nemen’, vertelt Rankenberg. ‘Daarnaast kunnen we de hulp goed gebruiken. Samen met de groep vrijwilligers zorgen we er bijvoorbeeld voor dat de oprijlaan netjes blijft, dat de paarden worden verzorgd en dat het gras wordt gemaaid.’ Het zijn gezellige dagen waarop iedereen de handen uit de mouwen steekt voor de borg. ‘We hopen dat er meer mensen zijn die ons kunnen helpen.’ Na de rondleiding blijft er toch één vraag over: waar komt de naam vandaan? Lachend antwoord Rankenberg: ‘Hamsterborg is de borg van Den Ham, vandaar de naam. En Piloersema komt van de familie Piloersum, die hier waarschijnlijk ooit heeft gewoond.’ Geïnteresseerden in de borg kunnen kijken op www.hamsterborg.nl of contact opnemen met vriendenhamsterborg@gmail.com