‘Tour de Bonbon’ als eerbetoon aan hoogmis van de democratie

WESTERKWARTIER - De ontmoeting, laat op de vrijdagmiddag, is een paar uur voor de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen. De vergelijkingen tussen het vierjaarlijkse hoogtepunt in de sportwereld en de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen liggen dan voor het oprapen. Of zoals burgemeester Ard van der Tuuk het omschrijft: “de hoogmis van de (plaatselijke) democratie.”

Denk bijvoorbeeld aan de lange aanloop van sporters naar een moment van minuten, soms zelfs seconden, waarin ze een ultieme prestatie moeten leveren. En vergelijk dat met de partijen en lokale politici die na een intensieve campagne graag een raadszetel willen bemachtigen. Of denk aan het feestgedruis in het Holland House na een behaalde medaille. En vergelijk dat met de ontlading tijdens de verkiezingsavond wanneer de uitslag op lijstniveau bekend wordt gemaakt.
Van der Tuuk geeft aan echt te kunnen genieten van de dynamiek die tijdens zo’n avond ontstaat. Iedereen in spanning en vreugde en chagrijn wisselen elkaar af. “Tegelijk ontstaat daar het gevoel van ‘we doen dit wel met elkaar’. We staan met elkaar voor Westerkwartier. Dat vind ik mooi!”
Het is een lange dag voor iedereen die de lokale politiek een warm hart toedraagt. Vooral ook voor de burgemeester die samen met griffier Onno de Vries een poging doet om tussen opening (7.30 uur) en sluiting (21.00 uur) alle 59 stembureaus te bezoeken. Dan komt hij niet alleen in vrede, maar ook met een achterbak vol bonbons.
“Dat is gewoon hartstikke leuk om te doen. De mensen bedanken voor hun bijdrage en ook even een hart onder riem steken. Het kan heel druk zijn, maar soms is het ook duimen draaien en dan kunnen het lange dagen zijn. Natuurlijk is het mooi om even bij te kletsen en je kunt zelfs nog enige tips geven. Dat kan heel praktisch zijn. Van de bewegwijzering richting stembureau tot de toegang voor minder validen. Ik heb het ook wel eens meegemaakt dat het zo snel ging met stemmen dat ze bijna door de stembiljetten heen waren. Goed om te weten, er rijden altijd wagentjes rond om extra biljetten te bezorgen”, aldus Van der Tuuk die zelf vermoedt dat een bezoek aan alle stembureaus onhaalbaar is. “Tot nu toe heb ik dat niet gered. Je hebt al een strakke planning. En als je dan ook nog recht wil doen aan alle betrokkenen…”
Wie de eerste burger van Westerkwartier kent, weet dat het een aimabele man is die gemakkelijk benaderbaar is. Tegelijk is hij zich (terecht) heel bewust van zijn rol en mengt hij zich niet in politieke discussies. “Ik hou me verre van enige politieke duiding. Als voorzitter van het college kan ik nog in een bepaald vaarwater terecht komen, maar in een politiek proces behoort de burgemeester boven de partijen te staan.”
Heb dus niet de illusie dat Van der Tuuk ergens meedoet aan voorspellingen over de samenstelling van de nieuwe gemeenteraad. “Ondanks dat ik in mijn hoofd ook wel een lijstje heb, hou ik me verre van poultjes en dat soort zaken. Overal wordt gekletst en ik ben me echt heel erg bewust van mijn onafhankelijke positie.”

Laten we nog maar een sportvergelijking maken. Is 18 maart 2026 zo’n dag waarop Ard van der Tuuk wakker wordt met een gezonde dosis wedstrijdspanning?

“Jazeker, maar dat heb ik mijn hele leven al. Je wordt niet voor niets burgemeester. Ik heb altijd interesse gehad in de maatschappij, de politiek. Dat we deze hoogmis hebben in onze democratie, dat doet altijd wat met mij. Al maakt mijn rol wel dat ik er nu op een zekere afstand naar kijk. Eigenlijk is het een mix. Enerzijds die hoogmis die me bezighoudt en anderzijds sta ik als eindverantwoordelijke midden in het proces. Dan kun je ineens te maken krijgen met praktische zaken als een griepgolf waardoor plotseling een aantal stembureauleden uitvalt.”

Op en rondom de verkiezingsdag zijn meerdere memorabele momenten aan te wijzen. Het stemmen zelf, het tellen van de stemmen op elk stembureau (op lijstniveau oftewel per partij) en een dag later in Leek het tellen van de stemmen op kandidaatsniveau. “Dan is iedereen de volgende dag uitgerust en fris om de totaaltelling ter hand te nemen. Ik ben trots dat we via het landelijke experiment voorop zijn gaan lopen met dat centraal tellen van de stemmen. Sowieso zijn we een gemeente die de processen echt goed voor elkaar heeft. Dat geeft ruimte om mee te gaan met ideeën om te veranderen, vernieuwen en verbeteren.”
Voor wie het nog nooit heeft meegemaakt is het een aanrader om eens een kijkje te nemen bij zo’n centrale telling. Op het eerste gezicht ziet het eruit als een mierenhoop van mensen en papieren, maar net als bij deze kleine dieren gaat het er heel gestructureerd aan toe. “Het is vrij toegankelijk en je mag van een afstandje toekijken”, benadrukt Van der Tuuk. “Als je ziet hoeveel stembiljetten er door de vingers gaan en dat de foutenmarge gewoon nul is... Er gaat niets verkeerd en alles is verklaarbaar. Bij de laatste verkiezingen heb ik het meegemaakt dat iemand een klacht indiende. Er zou iets niet kloppen. Alles nageteld en de klacht is ongegrond verklaard. Dan ben ik wel onder de indruk.”
De burgervader kijkt uit naar een nieuwe fase voor de gemeente Westerkwartier. Een fase met allerlei uitdagingen. Na de herindeling lag de nadruk eerst op harmonisatie en integratie en in de tweede periode zijn volgens hem de wissels gezet op een aantal belangrijke thema’s zoals infrastructuur, sociale vraagstukken en woningbouw. Van der Tuuk steekt niet onder stoelen of banken dat in de komende periode een grote uitdaging wacht op de raadsleden. Die kunnen we het best samenvatten met de woorden financiële druk. “Je hebt ongetwijfeld gehoord van de herijking Gemeentefonds die bijzonder slecht uitpakt voor de noordelijke gemeenten. We krijgen minder dan andere gemeenten en dat legt een deken over onze ambities voor de komende periode. Zeker in combinatie met de bezuinigingen die op ons afkomen. Tegelijk stel ik vast dat we hier altijd kunnen bouwen op een stabiel politiek klimaat. En als het dan een keer ingewikkeld wordt, komen we daar altijd uit. Gericht op resultaat, dat is wel typisch Westerkwartiers. En”, benadrukt hij, “er zit hier wel een raad en een college dat in het geval van bezuinigingen echt pas voor de laatste euro aanklopt bij het verenigingsleven.”
Met respect voor de politieke verschillen ziet hij het wel als zijn taak om de rijen zoveel mogelijk gesloten te houden. “Hoe ik dat doe? Als ik weet dat het spannend wordt probeer ik vooral ook oog te hebben voor de persoon achter het verhaal. In deze periode heb ik letterlijk één keer aan het eind van de raadsvergadering benadrukt dat we nu een moeilijk besluit hebben genomen en dat we allemaal naar beneden gaan om met elkaar wat te drinken. Aangezien de gemoederen hoog waren opgelopen, reageerde een aantal raadsleden terughoudend. Later reageerde men wel dat het een goede zet was.”

Enkele dagen nadat we elkaar hebben gesproken, komt het bericht naar buiten dat circa 75 procent van de raadsleden in Nederland ook na de komende verkiezingen door wil. Ook in Westerkwartier ziet de burgemeester dat de partijen hun lijst goed gevuld krijgen. De kanttekening is dan wel dat het in zijn optiek steeds lastiger wordt om een afspiegeling van de samenleving te krijgen. “Dat zou je eigenlijk wel wensen met elkaar.”
De gemeente doet zelf het een en ander om de inwoners warm te krijgen voor het raadswerk. Zo neemt de organisatie Pro Demos burgers bij de hand naar een mogelijk raadslidmaatschap en is op de basisscholen een project (Democracity) waarbij ook raadsleden betrokken zijn. Bovendien zijn in Westerkwartier fractieassistenten actief die van dichtbij kunnen snuffelen aan het raadslidmaatschap en actief mogen deelnemen aan commissievergaderingen. “Achteraf kan ik zeggen dat ik misschien wel het meest heb geleerd van het bestuurslidmaatschap van de muziek- en de hockeyvereniging”, zet Van der Tuuk nog een andere deur open.

We kunnen het artikel natuurlijk niet afsluiten zonder een oproep om te gaan stemmen. “Ik heb het vaker gezegd, maar democratie is geen natuurverschijnsel. Die bevestiging krijgen we elke dag van de wereld om ons heen. Ik denk dat we met elkaar niet moeten onderschatten wat het betekent voor ons geluk, onze vrijheidsbeleving en de zekerheden in dit land. Ongeacht wat je vindt van bestuur en politiek is het goed om te erkennen dat we één van de meest welvarende en meest gelukkige landen op aarde zijn. Daar hoort dit systeem bij. En de burgerplicht om daaraan bij te dragen. Ook als je er wat van vindt. Nee, JUIST als je daar iets van vindt.”