Haringhappen tijdens de eeuwenoude haringuitreiking

NIEKERK - De haringuitreiking in Niekerk; een eeuwenoude traditie. Het ontstond toen Menno Jeltema in 1476 een legaat naliet aan de voogdij van het Pepergasthuis. Hierbij hoorde wel een eeuwig durende verplichting: elk jaar zou aan de armen van Faan een ton haring worden uitgereikt. Nu 548 jaar later, rijdt nog steeds elke woensdag voor Pasen een boerenkar door de straten van Niekerk, Oldekerk en Faan. De luidende bel laat het alle inwoners weten: de houten ton met haringen is weer op weg naar verenigingsgebouw De Zaaier. Zo’n bijzondere uitreiking kon de Ongenode Gast niet voorbij laten gaan.

Daarom stapt ze om 16:00 uur binnen in De Zaaier. ‘Het is nu nog rustig, maar straks loopt het helemaal vol’, wordt haar verteld. Francis Laffra, van vishandel Nico Arends, staat al klaar om de vis schoon te maken. ‘Vroeger kon iedereen dat zelf, maar tegenwoordig weet niemand meer hoe ze dat moeten doen’, zegt Laffra met een lach. ‘De mensen krijgen de haring in principe gratis mee, alleen voor het schoonmaken vragen we een kleine bijdrage.’ De vishandel verzorgt de vis al tien jaar voor deze speciale uitreiking. Toch blijft het elk jaar een mooie ervaring. ‘Normaal sta ik hier altijd met mijn dochter, maar zij is nu hoogzwanger. Daarom heb ik een andere helper mee.’ Naast haar staat een buggy met haar kleindochter. Het tweejarige meisje zwaait enthousiast met een theedoek. ‘Zij is de allergrootste fan van haring’, zegt Laffra trots. Ondertussen maken de vier inpaksters zich klaar. Thea Wijkstra, Audrey Horneman, Lucie Kloosterman en Anneke Moes. Voor Wijkstra en Horneman is dit de tweede editie en voor Kloosterman en Moes is het al de tiende en vijftiende keer. Toch blijven ze de haringen elk jaar met een grote glimlach inpakken. Wat het zo leuk maakt? ‘De hele sfeer is geweldig. Iedereen is blij met de haring. En daarnaast is het mooi dat we zo’n eeuwenoude traditie kunnen volhouden met alle vrijwilligers.’ Zelf hebben ze nog niet geproefd van de haring. ‘Dat komt straks’, zegt Wijkstra. Dan klinkt in de verte de bel. Als de Ongenode Gast weer buiten komt, staat er ineens een lange rij mensen. Zij hebben zich allemaal verzameld om naar het spektakel te komen kijken. Johan Schot is een van hen. Hoewel hij al 25 jaar in Niekerk woont, heeft hij de uitreiking nog nooit meegemaakt. ‘We woonden jarenlang in het buitenland, dus vandaar’, legt hij uit. ‘Ik vind dit soort dingen erg leuk en ik ben dan ook erg benieuwd.’ Daar komt de boerenkar al: de koetsier laat het paard langzaam richting het verenigingshuis gaan terwijl de bijrijder de bel laat luiden. Achterop staat de houten ton waar het allemaal om draait. ‘Het is een prachtige geste dat Menno Jeltema dit in werking heeft gezet’, vertelt Toos Wolters, de voorzitter van de Menno Jeltema Stichting in haar speech. ‘Het is een eeuwig durende traditie, waarmee voor altijd aan de mensen in de dorpen is gedacht.’ Traditie is ook dat de eerste haringen vanaf de boerenkar worden uitgereikt. Wolters en locoburgemeester Bert Nederveen vatten de vis bij de staart. ‘Hij smaakt heerlijk’, vindt Nederveen. Ook wethouders Harry Stomphorst, Hans Haze en Richard Lamberst zijn aanwezig. De haring heeft hen ook goed gesmaakt, vertellen ze. ‘Het is toch fantastisch dat we zo’n mooie traditie in ere kunnen houden. Zoveel tradities hebben we niet meer in het Westerkwartier, dus dan is dit een mooi iets’, zegt wethouder Stomphorst. ‘Vooral omdat het al de 549e keer is.’ Of was het toch de 548e keer? ‘Of het nou de 549e of 550e keer wordt volgend jaar, we zijn er uiteraard weer bij’, voegt Lamberst toe. Om de hele ervaring compleet te maken, kan de Ongenode Gast niet vertrekken zonder zelf ook een haring geproefd te hebben. Terug bij Laffra krijgt ze een verse, schoongemaakte haring, uiteraard met uitjes. En of het nou met de algehele sfeer van de uitreiking te maken heeft, of het misschien toch het idee is dat de traditie al eeuwenlang bestaat: het is een van de lekkerste haringen die de Ongenode Gast ooit heeft geproefd.