Ik Proat Plat: Wit of kleurd wotter
Vonden jim et ok zo spannend die vrijdagmörgen 9 jannewoarie?
Om zes uur was ik al wakker en was zo nijsgiereg hoe de wereld der uut zien zol, dus hup de benen noast berre en t gerdien uutzied. Op televisie de oavonds van teveuren wadden de berichten zo vol van dikke snijval, stuufsnij, harde wiend, snijdunen, we mosten alpmoal thuusblieven as t kon, bedrieven en scholen gingen dicht en natuurlek code oranje. Ik was lichtelek teleursteld toen ik wel n mooie witte wereld zag, mor gien hoge snijdunen zoas ien 1979. Noa al die ernstege woarschouwings had ik verwacht dat we op zien minst n beetje iensnijt wezen zollen.
Toch was t een mooi gezicht al dat bevroren wotter dat as n witte deken om t huus lag.
Eileks is t bevroren wotterdamp en dat wordt n ieskristal en die klontern soamen en dwarreln met zien allen noar beneden as n snijbui. t Schient dat er niet één snijvlok geliek is.
Mor ja, t was mij nog veulst te vroeg en te kold op blode voeten, dus gauw even wat geel wotter kwiet en weer op berre. Ien e loop van e dag vörmden zich hier en doar wel wat dunen, auto’s hadden der wel last van, mor et was lang niet zo slim as ien 1979. Eerder had ik al es schreven over et blauwe wotter ien de Ionische zee en de Caribische zee, mor eileks binnen der nog veul meer kleuren wotter. Wotter van zichzulf is kleurloos.
n Poar joar terug liep ik ien e omgeving van Lauwersoog. t Was ien e zummer en smoorhiet.
We liepen bij t wotter laans richting restaurant Het Booze Wief. Veul minsen op et strand, mor niet één ien t wotter. Grode borden woarschouwende de minsen om niet ien t wotter te goan, want der was blauwalg constateerd. Nou, dat kon je met et blode oog ok wel zien, t wotter was net zo groen as wat. Ok n heule rand groen schuum op et strand. Niet lekker om doar ien te zwemmen, hoe hiet et ok was. Je kinnen der slim ziek van worden as je toch ien dat groene wotter zwemmen, ok de hond moe-je der niet ien loaten. Bij t kleine hoaventje zagen we dooie vissen drieven en n vieze stank kwam der van et wotter. Hier leek et wotter wel n groene soep of dat er potten groene verf ien gooit wadden. Algen binnen normoale wotterbewoners, mor ien stilstoand wotter en as t slim hiet weer is, groeien die algen heul snel. t Binnen duzenden kleine plantjes, die je met et blode oog niet zien kinnen, mor we zien wel die groene gloed.
Gelukkeg wordt et wotter bij Lauwersoog regelmoateg controleerd op algen en woarschouwen ze as t niet vertrouwd is.
Rood wotter komt ok veur, denk mor es aan de Rode Zee. Ik ben er nog nooit west, mor t schient dat et wotter van de Rode Zee, zoas de noam al doet vermoeden, een rooie kleur het.
Die rooie kleur ontstijt ok deur n bepoald soort alg. Ok ien Amerika of Australië schient et veur te kommen.
Sums zie je een soort regenboog ien n sloot of plas wotter. Dat het niks met tovern te moaken, der is gewoon wat eulie lekt en dat geft mooie kleuren, mor goed is t niet.
De kleinkiender maggen ok groag met wotter speulen. Ze pompen zulf wotter op met onze olderwetse wotterpomp. Dan komt er van alles deur, zoas modder, zand, bladjes en doar moaken ze soep van veur opa en oma. Blubsie noemen ze dat en wij maggen lekker eten van dat bruune wotter.
Ien e sloten om huus liekt et sums ok dat et wotter bruun is. Dat komt dan weer deur iezer.
Iezer uut de bodem kin oplössen en geft dan die roestbrune kleur aan t wotter.
Der is nog n reden dat et wotter ien e sloot bruun is. Dit komt deur n ander soort algen.
Dus verschillende redenen die t wotter bruun moaken.
Mooi die varioatie van kleuren ien t wotter, mor gelukkeg is ons drinkwotter meestal veileg en kleurloos, as je der teminnent gien ranja deurdoen.
Leneke Struiksma
Mientje: ‘Al was t zo mor code rood, et snijplezier was nooit zo groot!’
