Bolmeer
Ien e buurt van Nanninga’s Bos bij Zeuvenhuzen leit et Bolmeer, een lut wotterke met n biezundere oorsprong en een net zo biezundere geschiedenis. t Is nou n mooie oase middenien t veurmoaleg veengebied van t Zudelek Westerkwartiek, met veul vogels en bomen en laangs de kant bankjes om op te zitten en te genieten van al dat moois. Mor ooit knappende hier musketten en blonken zwoarden. t Ging er flink omweg bij t Bolmeer.
t Bolmeer is n pingo-ruïne die ontstoan is noa de leste iestied. Pingo, et woord komt vanuut de toal van e Eskimo’s en betekent zoveul as ‘heuvel die groeit’. Ien e eistied i-der op n plak woar veul wotter ien e grond zat een iesklomp ontstoan, die de grond omhoog drukt het.Toen t ies weer smolt, zakte et heuveltje ien en ontstond er n gat met n verhoogde raand. Bij t Bolmeer begroeide die raand met n loagje veen, die loater ien e negentiende eeuw òfgroaven werd. Toen kwam er weer wotter ien omdat et gat weer vol liep. Stichting Het Groninger Landschap beheert et Bolmeer en het er wandelpaden aanleid en bankjes ploatst. Hiel biezunder is et broedplak veur iesvogels die aan e raand van t wotter zit. De gatjes ien e waalkaant binnen een mooi nustelplakje veur dizze lutje en kleurrieke vogeltje. Op t wotter zitten voak verscheidene wottervogels en et is n oardegheid om der n pooske rusteg noar te kieken.
Ien e loate middeleeuwen werd et gebied rond Zeuvenhuzen bruukt om turf òf te groaven. De heren van Nienoord ien Leek en de eigenoaren van de Coendersborg ien Nuus wadden allebeide actief ien dizze lucratieve handel. Veur et transport van turf noar de klant wadden ze òfhankelek van vervoer over wotter. t Leekster Hoofddiep werd specioal veur dat doel groaven en deur et gebied liepen veul kleinere wieken om de turf noar grotere schepen te brengen. Een aantal wieken binnen nog herkenboar, zoas de Evertswiek of Keuningswiek. Dizze wieken hadden wotter neudeg en dat kwam uut n poar meertjes ien t veen. Het Bollemeer, het Rondemeer en et Nieuwe Meer wadden de wotterbron en t stuur over dat wotter was van belang. Der is zelfs n woare veldslag deur ontstoan.
Ien 1669 had Ludolf Coenders heer van de Coendersborg een poar greppels groaven van t Bollemeer noar zien eigen land. t Wotter ien t meer nam snel òf en dat was niet noar de zin van Georg Wilhelm von Inn- und Knyphausen, de heer van Nienoord, die datzelfde wotter ok neudeg had. Zien wieken kwammen dreug te stoan en dat was n probleem. Eerst werden der over en weer slootjes groaven en weer dichtgooid en t kwam zelfs zo, ver dat dit onder militair toezicht gebeurde. Eerst bekeken ze mekoar wat van n òfstand, mor op 28 juni 1669 kwam et tot n woare veldslag. De manschappen van beide heren beschoten mekoar met musketten en gingen mekoar met hooivörken te lief. t Legertje van Nienoord was ien e minderheid en droop met de steert tussen de bienen òf. Eén van e manschappen bleef bloedend op t slagveld achter en stierf. De heren besloten vervolgens dat dit toch te bont was en kwammen via een ‘polderbesluut’ tot n overeenkomst.
Wie der uuteindelek wonnen het is niet echt helder, wat dat betreft is er ien 4 eeuwen niet zoveul veranderd kiek mor noar de VS en Iran…
De ‘Slag om Bolmeer’ is n bron veur verhoalen en theaterveurstellings. Ien 1998 kwammen de acteurs van ‘Stichting Spek om Spinnen’ uut Nuus met de eerste veurstelling over dit onderwaarp. t Werd drekt n groot succes, veural ok omdat et ien de achtertuun van de Coendersbrg, et huus van één van e hoofdrolspeulers Ludolf Coenders, speuld werd. Ien 2014 deden ze t nog n keer over.
Trouwens Het Bollemeer van de slag en Het Bolmeer van nou was niet et zelfde. Op t plak van t olle Bollemeer is nou Nanninga’s Bos. De veurmoalege bodem van t meer was te leeg veur landbouw en is toen bruukt veur commerciële bosbouw. Dat werd gien succes veur de firma Niemeijer die der met begonnen was. Et spul werd verkocht aan de Nanninga’s, mor die konden et ok niet rendabel moaken. Op zich veur ons een gelukje. Nou hemmen we vlak noast mekoar een bos en t Bolmeer. Goa der gerust op n middag hin en geniet van t mooie gebied. As t hiel stil is, dan heurst de zwoarden meschien nog wel klettern of meschien wel stampende soldoaten-stevels over de veengrond.
Geert Zijlstra
Mientje: ‘Hij het geld as wotter!’