Indrukwekkende documentaire De Vrouwenmars te zien in Grijpskerk
ASSEN/ GRIJPSKERK -
Op vrijdag 10 april is in De Nieuwe Kolk in Assen de documentaire ‘De Vrouwenmars’ in première gegaan. De film vertelt het verhaal van de deportatiemars met 116 gevangengenomen verzetsvrouwen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog vanuit Kamp Westerbork. Ruim de helft van de vrouwen kwam uit Gelderland; de overige vrouwen waren afkomstig uit Overijssel, Groningen en verder. Na drie dagen en nachten lopen kwam er bij Pieterzijl, vlak bij Grijpskerk, een einde aan de zware tocht en werden de vrouwen plotseling vrijgelaten.
De documentaire is gemaakt door regisseur Ted Alkemade, kleinzoon van Nonny van Doorn-van den Bosch, die als één van de vrouwen gedwongen werd mee te lopen. Ook vorig jaar werd er in de aanloop naar de herdenking van 4 mei, onder andere in Grijpskerk, uitgebreid stilgestaan bij deze gebeurtenis, die bekend is geworden als de Vrouwenmars. Op 3 mei is de documentaire te zien in de Dorpskerk aan de Nicolaas Grijpstraat in Grijpskerk. Voor meer informatie en aanmelding voor de vertoning van de documentaire wordt verwezen naar de website: www.vrouwenmars1945.nl
Op 11 april 1945 raakten de Duitse bezetters in paniek door de snelle opmars van de geallieerden vanuit het zuiden. Ongeveer 200 gewapende bewakers vertrokken te voet in noordelijke richting, samen met de vrouwen die in Kamp Westerbork gevangen werden gehouden. Aangenomen wordt dat de vrouwen daarbij mogelijk als menselijk schild dienden.
Onder bar slechte omstandigheden liepen de vrouwen drie dagen en nachten door. Veel van hen waren verzwakt door hun gevangenschap. Dertien vrouwen werden na 2 dagen vrijgelaten ondergebracht bij dominee Lindeboom in Aduard. De rest moest verder sjokken. De tocht eindigde, zoals gezegd, bij Pieterzijl. Hoewel de bevelvoerder naar verluidt opdracht had gekregen om de vrouwen te doden, gebeurde dat niet. In plaats daarvan werden zij onverwacht vrijgelaten op zaterdagmiddag 14 april.
Na hun vrijlating werden de vrouwen opgevangen in Grijpskerk, op de hooizolder van boer Cleveringa aan de Bindervoetpolder. Inwoners brachten eten, kleding en andere benodigdheden. Ook konden de vrouwen zich wassen in de melkfabriek. Deze warme en vaak ontroerende ontvangst maakte diepe indruk op de vrouwen en wordt door velen later als een lichtpunt in een donkere periode herinnerd. Bij thuiskomst wachtte voor veel vrouwen een harde werkelijkheid. Hun gezinnen waren vaak ontwricht: mannen, zonen of vaders waren in de laatste oorlogsmaanden omgekomen en huizen beschadigd. De littekens van die tijd zijn in veel families nog steeds voelbaar.
Ika van Doorn, kleindochter van dezelfde oma als Alkemade, schreef eerder het boek ‘Nonny’ over dit verhaal. De presentatie daarvan vond vorig jaar plaats in Grijpskerk tijdens een Vrouwenmars-concert. Het eerste exemplaar werd uitgereikt aan bewoner Bindert Helder, die veel historisch materiaal verzamelde en een belangrijke rol speelde bij het vastleggen van de geschiedenis van de Vrouwenmars.
Zo interviewde Helder in 1985 verzetsvrouw Riek Sennema uit Zuidhorn (ook bekend van de brug over Van Starkenborghkanaal). Dit interview werd destijds vastgelegd op een cassettebandje. Het is regisseur Alkemade gelukt de geluidskwaliteit daarvan te verbeteren, waardoor het – samen met andere dagboekfragmenten – als belangrijke basis kon dienen voor de documentaire.
In de film wordt de oorspronkelijke route samen met familie van de vrouwen opnieuw gevolgd tijdens de jaarlijkse herinneringswandeltocht van Rixt van Gosliga. Zo wordt zichtbaar gemaakt welke impact deze gebeurtenissen hebben gehad, ook op huidige generaties. De originele stem van Riek Sennema is in de documentaire te horen, terwijl haar verhaal wordt vertolkt door de Groningse actrice Wilke Janssen.
