Noodkreet uit Aduarderzijl: ‘Geen schoolboekjesromantiek, laat sluizen zoals ze zijn’
ADUARDERZIJL – Waterschap Noorderzijlvest heeft grootse plannen voor het kleine eiland dat gelegen is tussen de oude sluizen van Aduarderzijl. Hoewel de inwoners het plan grotendeels toejuichen, zien ze ook veel minpunten die Noorderzijlvest kenmerkt als ‘pluspunten’. De bewoners vrezen dat Aduarderzijl net zo’n toeristische plek wordt als Garnwerd en daar is volgens hen geen ruimte voor.
Wie de Allersmaborg wil bezoeken of richting Ezinge verdwaalt in het groen overgoten Middag-Humsterland, is ongetwijfeld door Aduarderzijl gereden. Het dorp kenmerkt zich door meanderende wateren, kronkelende wegen en zeventiende-eeuwse sluizen. Je zou kunnen stellen dat alleen het wit houten hekwerk dat het dorp siert recht is. Juist dat hekwerk is al een jaar of drie verdwenen. Op dit moment is waterschap Noorderzijlvest bezig met een groot renovatieproject van de sluizen en daarvoor moesten de hekken tijdelijk wijken. Deze sluizen regelden ooit de waterstand van het Aduarderdiep. Het dorp, dat ruim 35 inwoners telt, wordt mogelijk een toeristische trekpleister. Als het aan de plannen ligt van het waterschap wordt het kleine eiland, dat doorsneden wordt door de geasfalteerde Antumerweg, een recreatieplaats waar dagrecreanten heerlijk kunnen blijven plakken. ‘Liever niet,’ vertelt Allex Gerritsen. Al langer verzet hij zich met medebewoners tegen de plannen van het waterschap, die op het eerste gezicht veelbelovend lijken.
Niet volop tegen
Gerritsen: ‘De sluizen hebben ze laten restaureren en dat is heel mooi gedaan. Op de ouderwetse ambachtelijke manier is het voegwerk hersteld. Binnenkort plaatsen ze het hekwerk terug. Al hoop ik niet dat het een kunststoffen hekwerk wordt, zoals bij Steentil.’ Gerritsen beheert samen met zijn vrouw de camping aan het Aduarderdiep die uitzicht biedt op de sluizen. Tevens herbergt de camping een vertrekplaats van veerboot Reitdiepveer, die dit jaar tien jaar bestaat. Buurman Jaap Riedel is, net als Allex, een van de schippers ervan en ziet de plannen van het waterschap ook liever niet doorgaan. ‘Noorderzijlvest ziet graag de historie hier weer tot leven komen. Tijdens de tachtigjarige oorlog is hier flink gevochten en hier heeft ooit een verdedigingsschans gestaan. Niemand weet precies waar, maar nu wil het waterschap deze bouwen op het eilandje, omringd door kanonnen en wandelpaden.’ En wie paden aanlegt, zorgt voor ‘plakkende’ toeristen, aldus Gerritsen. ‘Dan nemen ze een picknickmand mee, zetten de auto in de berm en blijven hier een tijdje. De weg door het dorp is al niet breed en de bermen evenmin. Wie weet besluit een patatkar een vergunning aan te vragen. We kunnen die aantallen niet aan. Daarnaast is het schoolboekjesromantiek, want de te bouwen schans is totaal geen afspiegeling van de werkelijke geschiedenis.’
Een klein juweel
Iets anders dat de heren zorgen baart, is het veranderende landschap. Riedel: ‘Vroeger werden de dijken begraasd door schapen en koeien. Waterschap Noorderzijlvest, de eigenaar van het stuk grond, laat dit op deze manier verdwijnen. Het idyllische beeld wordt beetje bij beetje afgebroken. Dit is een heel mooi gebied, een klein juweel, juist dankzij haar natuurlijke schoonheid. Dat moet je niet aantasten.’ Recht tegenover het stuk grond waar flink vertimmerd gaat worden, ligt het eeuwenoude Waarhuis, dat vroeger dienst deed als boerenbedrijf met sluishuis en later als horeca. ‘In de plannen is meegenomen dat de terrassen worden vergroot en daar hebben we geen moeite mee. Wat we niet accepteren, is dat het waterschap spreekt van nieuwe uitbaters. We weten niet hoe groot het gaat worden.’ Op dit moment wonen de Koning en de Dame in het Waarhuis. Gerritsen: ‘Ze doen het nu rustiger aan. Zolang zij er wonen, kan de nieuwe uitbater niet iets beginnen. We weten ook niet wie dat is en of deze er al is. Wellicht is het een investering in de toekomst. Toch staan er flinke stapels met klinkers voor de deur. Speculeren doen we niet, maar het laat wel zien dat het waterschap bereidt is de plannen door te zetten.’ Dit stukje Middag-Humsterland is vrij van lichtvervuiling; het is er ’s avonds donker. En dat zorgt voor een goed zicht op prachtige natuurverschijnselen als het noorderlicht. Veel mensen staan dan op de dijk en maken er foto’s van. 'Maar in de plannen van het waterschap zien we dat ze een lantaarnpaal naast de sluis willen plaatsen met ledverlichting. Als reden benoemen ze dat het veiliger is voor het verkeer. Daarom hadden we van die prachtige witte hekken geplaatst. Die vallen op in het donker, zonder dat we aan lichtvervuiling hoeven te doen.’ Het waterschap heeft in 2022 en 2023 inloopavonden gehouden voor de inwoners van Aduarderzijl, waarop het de ‘plusplannen’ heeft toegelicht en de op- en aanmerkingen van de bewoners heeft gehoord. Riedel: ‘Ze hebben toen gezegd dat het niet doorgaat als we het niet willen. Het waterschap heeft later in zijn aanvraag voor de omgevingsvergunning benoemd dat zowel de inwoners als de ondernemers in zouden stemmen met de plannen. Maar dat is pertinent onjuist. Meer dan negentig procent van de inwoners heeft daarom bezwaar aangetekend tegen de door de gemeente Westerkwartier aan het waterschap verstrekte omgevingsvergunning.’ Het verzet heeft tot nu toe wel enige verandering in de plannen aangebracht. ‘De kanonnen worden niet meer geplaatst, net als het vuurbaken en enkele wandelpaden. Maar er is geen streep door gezet.'
Geen extra waarde
Op 19 juni jongstleden heeft er een hoorzitting plaatsgevonden in het gemeentehuis in Zuidhorn. De voorzitter van de Bezwaarcommissie heeft tijdens die zitting onvoldoende gelegenheid geboden aan de bezwaarmakers om hun bezwaren toe te lichten. Daarom is de tekst, gebruikt voor de hoorzitting, gestuurd naar de raad van de Gemeente Westerkwartier. Gerritsen beheert zelf een recreatieve onderneming en is daarom ook niet tegen toerisme. Wel tegen de grootte van het plan. ‘Waarom zou het waterschap meer dan een ton willen investeren in een gebied waar men niet zo snel komt. In hun doorberekende plan staat ook letterlijk dat het nauwelijks nieuwe toeristen gaat opleveren. Daarnaast is dit al een wandelgebied en hebben extra paden geen toegevoegde waarde. Zelf zeggen ze te willen investeren om de geschiedenis zichtbaar te maken. Als je het mij vraagt, doen ze dit om een nieuwe uitbater van het Waarhuis klandizie te leveren. Wat logisch is en ook gegund, maar dat lukt niet met deze investering. We zijn vooral bang dat we Garnwerd achterna gaan. Daar begon het met een klein horecapleintje en wat kano’s. Nu staat er een gigantisch paviljoen met veel bezoekers.’ De dorpelingen hebben de hoop dat Waterschap Noorderzijlvest beslist met gezond verstand. Riedel: ‘En dat ze zich houden aan hun woord. Aduarderzijl wil de dijk en het stukje land tussen de twee sluizen onberoerd laten, dus hopelijk doet het Waterschap het ook niet. Vóór 31 december wil Waterschap Noorderzijlvest het hele plan gerealiseerd hebben en aan de bouwmaterialen te zien, moeten we nog meer van ons laten horen.’
