Praktisch onderwijs waardevolle toevoeging voor theoretisch onderwijs
‘Het doet gewoon heel veel met kinderen, vooral met hen die het nodig hebben’
Praktisch onderwijs waardevolle toevoeging voor theoretisch onderwijs
LEEK / GROOTEGAST - De laatste week van de schoolvakantie is ingegaan en leerlingen en leerkrachten bereiden zich voor op een nieuw schooljaar. Sommige kinderen zullen het ervaren als een nieuw hoofdstuk en kijken er naar uit, maar sommige kinderen ervaren een nieuw schooljaar ook als een “nieuwe strijd” die ze iedere keer weer moeten aan gaan. Het onderwijs brengt ieder jaar weer nieuwe uitdagingen met zich mee voor zowel leerkrachten als leerlingen en we zien ook dat het onderwijs verandert. Het programma van het basisonderwijs is vooral heel erg gericht op de cognitieve vakken: rekenen, taal, spelling en begrijpend lezen. Vakken welke volgens onze maatschappij nodig zijn om de kinderen later mee te kunnen laten draaien in de samenleving. Maar is dit ook daadwerkelijk zo? En wat nu als je niet goed bent in deze vakken? Hoe kun je als kind dan meekomen in de samenleving later? Theresia Jager is lerares in hart en nieren en zag kinderen, die moeite hadden met de theorie theoretische leerweg op de basisschool, vaak hun zelfvertrouwen verliezen, doordat er teveel werd vastgehouden aan cijfers en protocollen in het systeem. Daarom sloot zij vier jaar geleden bij de werkgroep Practical Skills aan. Een leersysteem waarbij kinderen door praktisch onderwijs hun zelfvertrouwen weer terug moesten krijgen en ze konden laten zien waar ze vooral wél goed in zijn.
‘Kinderen die niet goed mee kunnen komen met de theoretische vakken en daar laag in scoren leren dus vooral te kijken naar waar ze niet goed in zijn,’ zegt Jager. ’Daarmee wordt dus al snel vergeten dat we misschien ook moeten laten zien waar de kinderen dan wél goed in zijn. Dit is enorm goed voor hun zelfvertrouwen, maar ook voor hun sociale vaardigheden. Helaas is daar in het huidige leersysteem vaak te weinig tijd en aandacht voor. Leerkrachten vinden het vaak lastig om flexibel om te gaan met de praktische lessen en in de tussentijd ook hun leerdoelen aan te houden, maar wanneer je de ruimte krijgt als leerkracht van een school dan is het zeker wel mogelijk hoor. Praktisch onderwijs doet gewoon heel veel met kinderen, vooral met hen die het nodig hebben.’
Toen Jager van de PABO af kwam had ze al vrij snel door dat ze vooral bezig was met de kinderen die niet goed mee konden komen in het huidige leersysteem en begon daarom ook gaandeweg met het ontwikkelen van projecten waarmee ze die kinderen kon ondersteunen met praktisch onderwijs. Daarbij maakt ze vooral gebruik van het lesgeven vanuit Hoofd-Hart-Handentheorie. Dit is een leerstrategie welke leerlingen aanmoedigt om hun hoofd te gebruiken voor kritische analyse, hun hart voor emotionele reflectie en hun handen voor de praktische toepassing van wat ze hebben geleerd. ‘Zo heb ik bijvoorbeeld de “Breukenkeuken” bedacht en de “Metriekfabriek”. Dit zijn twee praktische leermiddelen om kinderen te ondersteunen bij het vak rekenen. Je ziet dat de kinderen, doordat ze het praktisch uitvoeren, ze de theorie opeens veel beter snappen,’ zegt Jager.
Veel scholen werken inmiddels al met een extra leersysteem voor kinderen die hoogbegaafd zijn en Jager hoopt dat ook steeds meer bassischolen dit voor de kinderen zullen inzetten die meer baat hebben bij een praktische manier van leren. Het zou mooi zijn wanneer de overheid en gemeenten hier ook meer subsidie voor uit willen trekken, zodat het voor de scholen ook mogelijk is om het praktisch onderwijs meer aandacht te geven. ‘Practical Skills is een bovenschoolse voorziening. De Practical Skills klas bestaat uit acht leerlingen, afkomstig van bassischolen van Quadraten en OPON. Deze leerlingen zijn geselecteerd door de IB-ers van de desbetreffende scholen. In de groep zitten zowel jongens als meisjes van de groepen 6 t/m 8. Deze leerlingen hebben behoefte aan een meer praktische benadering van de leerstof.. Eén dagdeel per week gaan deze leerlingen samen met Jager en collega Jackelien Renkema, mee naar een bedrijf in de sector zorg en welzijn, horeca, metaaltechniek, installatietechniek, houtbewerking of groenvoorziening. Daar leren ze over het bedrijf en mogen ze zelf, praktisch, aan de slag met werkzaamheden welke een bedrijf of instelling uitvoert.’
Inmiddels gaat Practical Skills het vijfde schooljaar in. Trienke Bosma is directeur van CBS de Hoeksteen in Roden en is enthousiast over Practical Skills. ‘Op de woensdagochtend zien we stralende leerlingen terugkomen van een ochtend met juf Theresia. Leerlingen doen zoveel praktische ervaringen op, daar kan geen leerboek tegen op. We vinden het dan ook waardevol dat onze leerlingen mee mogen draaien met deze lessen. Op onze school besteden we bewust al meer tijd aan praktische lessen, zoals in moestuin tuinieren, maar deze lessen van Practical Skills zijn een heel mooie extra aanvulling,’ aldus Bosma.
Ook de Jan Kuiperschool in Grootegast maakt gebruik van Practical Skills. Ties Wildeboer is leerkracht op deze school en is ook erg enthousiast. ‘Je ziet als leerkracht dat de leerlingen, die deelnemen aan Practical Skills, veranderen. Waar ze het eerst lastig vonden om hun mening uit te spreken, gaat dat nu zonder enige twijfel. Ze stellen vragen, staan open voor feedback en kunnen beter samenwerken. Tuurlijk zie je soms nog twijfel, maar dat is logisch. De kinderen zijn trots op zichzelf en tonen dan ook graag hun werkstukken die ze hebben mogen vervaardigen die ochtend. Ze mogen dingen doen die hun klasgenootjes niet doen en in mijn ogen levert het dan ook een positieve bijdrage in de ontwikkeling van de kinderen,’ zegt Wildeboer.
Theorie en praktijk combineren geeft dus inzicht voor kinderen en zorgt voor een heel andere beleving van hun schooltijd. Zo had een meisje grote moeite met de theorie op de basisschool. Maar lukte het haar om binnen vijf minuten een kettingzaag helemaal goed in elkaar te zetten. Datzelfde meisje had in eerste instantie een uitstroomadvies van praktijkonderwijs / basisberoep, maar na anderhalf jaar de Practical Skills lessen te hebben gevolgd begreep ze de theorie op de basisschool beter en was de uitslag van de eindtoets van de basisschool: theoretische leerweg.
Jager heeft naast Practical Skills meerdere projecten lopen in praktisch onderwijs en ze hoopt dan ook dit in de aankomende tijd aan te mogen bieden aan meerdere scholen. ‘Op de Hoeksteen is Jager de tuinjuf en geeft ze ’s middags les aan de ‘Columbusmakers’. De Columbusmakers zijn leerlingen die gedurende één uur in de week praktische opdrachten uitvoeren. Zo zijn ze verantwoordelijk voor de verkoop van de producten uit de moestuin van de school en voeren ze andere leerzame praktische opdrachten uit. Op de Van Panhuys in Leek is Jager sinds één schooljaar bezig met het opzetten van allerlei projecten. Zo zijn een paar klassen op bezoek geweest bij Kwekerij de Baggelhof, waar de kinderen een rondleiding kregen, maar ook in de kwekerij mee hebben geholpen met het planten van nieuwe bomen en het snoeien van houtwallen. De beide groepen acht van de school zijn naar de Lettelberterpetten geweest voor een natuurwandeling en ook daar werden de handen uit de mouwen gestoken en hebben de leerlingen landshapsbeheer Groningen geholpen met het groenonderhoud van de bezoekboerderij van de Lettelberter petten. Verder zijn er nu gesprekken tussen de gemeente, de kinderopvang, de beide scholen van de Violier en BRAVO (wijkvereniging) om de buitenring en het schoolplein te vergroenen.
‘Het zou fijn zijn wanneer we in deze maatschappij stoppen met in “hokjes denken” en meer openstaan voor creatief of buiten de lijntjes kleuren. Daar zullen veel kinderen in onze samenleving mee geholpen zijn, zowel thuis als op school, en kunnen we hun écht voorbereiden op de toekomst met veel meer zelfvertrouwen.’ Laten we daar allemaal eens over nadenken. Bovendien is er een schreeuwend te kort aan goedopgeleide vakmensen, dus het mes snijdt ook nog eens aan twee kanten. School zou geen voorbereiding op, maar een begeleiding bij het leven moeten zijn. Preien snijd je niet voor een cijfer, preien snijd je voor de soep,’ besluit Jager.
Jager is altijd op zoek naar inspirerende bedrijven waar de 8 leerlingen van de Practical Skills klas welkom zijn op de woensdagochtend. Wilt u meer weten over deze bovenschoolse voorziening of heeft u een bedrijf waar we een keer welkom zijn, neem dan gerust contact op met Theresia Jager door een mail te sturen naar: t.jager@quadraten.nl