Ien e grond
Alles wat je ien e grond stoppen komt op n dag weer omhoog. Veul huzen op et platteland hadden vroeger zandgatten. Men groef geel zaand uut e tuun, dat zand werd bruukt om de gatten ien e ree te dichten en om de stroaten en tuunpadjes om huus te bestrooien. De gatten die ontstonden werden bruukt as störtploats veur huusholdelek òfval. Zo had elk huus zien eigen gat met zien eigen rommel.
Toen wij ien 1973 een old huuske kochten en e tuun omgroeven kwammen we van alles tegen. Omdat et n arbeidershuuske was, wadden et gien dingen van weerde, gien mooie kopern potten of eulielampen of zilvern messen. Nee, t was aans niks as lege segoaren blikjes en z.g.n ‘slakken’ (resten van verbrande kolen) , kapotte pispotten, olle schuddeltjes, gloazen voaskes enz. Tot op e dag van vandoag zie ik nog regelmoateg stukjes glas glinstern tussen de groenten, ooit votgooid met de bedoeling dat et niet weer omhoog kommen zol.
Je zollen zeggen kinnen dat et archeologische vondsten binnen want et binnen sporen uut et verleden die vertellen over de geschiedenis van t plak woar ze vonden binnen. Ien ons geval; n klein dörp op n zandrug bewoond west deur veenòfgroavers en lutje boerkes. Op andere plakken worden wel prachtege archeologische vondsten doan. Ien Boerakker binnen vuurstenen uut e loate steentied vonden. En ien Moarum, muntschatten, een urn en n iezern mes uut e loate middeleeuwen. Alle keren as er argens ien e grond groaven wordt kinnen de mooiste dingen bovenkommen.
Ien t verleden werd er niet zoveul aandacht aan de bodemschatten schonken. Dat is vandoag de dag wel aans en gelukkeg mor, nou is er noast allerlei musea sinds 1997 et Noordelijk Archeologisch Depot ien Nuus , woar de vondsten uut e noordeleke provincies bewoard worden. De vondsten en bijbeheurde informoatie binnen òfkomsteg van opgroavings die uutvoerd binnen deur universiteiten, musea en en archeologische onderzoeksbureau’s, mor ok van amateurarcheologen en andere particulieren die heur vondsten aan et depot overdroagen hemmen. Dizze vondsten binnen eigendom van e provincie woarien ze vonden binnen of blieven particulier eigendom. Et ienstand holden van n provincioal archeologisch depot is n wetteleke toak die belegd is bij gedeputeerde stoaten van Grunnen, Fryslân en Drenthe. Zij hemmen met mekoar een bestuursovereenkomst sloten en òfsproken dizze toak gezoamelek uut te voeren via et Noordelijk Archeologisch Depot ien Nuus aan de Nieuweweg 76.
Ien et depot warken 3 minsen die heur bezeg holden met et beheren van e collectie die bestijt uut ruum 300.000 vondsten. Variërend van schoalen, tegels, sieroaden, potten (zie foto www.nadnuis.nl), pannen tot n skelet. Et mooie van t NAD ien Nuus is dat je ok veurwarpen lenen kinnen veur beveurbeeld een expositie en der is n bezoekerscentrum woar lezings geven worden kinnen. t Is n mooi gebouw met n mooie ienhold. De geschiedenis van de noorderling. As je wieten willen wat onze veurolders allemoal ien e grond stopt hemmen, moak een òfsproak met et NAD en goa der es hin. Ik kin t jim aanroaden! Eén ding is zeker, wat je ien e grond stoppen komt ooit weer omhoog.
Alie de Vries
Mientje: ‘De onderste steen zal boven kommen!’