Dorps-isolatieaanpak Westerkwartier ’Uit de buurt, voor de buurt’

ZUIDHORN - De dorps-isolatieaanpak van gemeente Westerkwartier bestaat inmiddels een jaar. Onder deze regeling werkt de gemeente samen met bewonersgroepen om in hun eigen dorp, buurt of wijk een lokale aanpak voor woningisolatie op te zetten, met de subsidie van Nij Begun. Van de vijftien beschikbare subsidies zijn er inmiddels zeven toegekend, onder meer aan de initiatieven Wolveschans Verduurzaamd in Leek en Energie Coöperatie Marum. Beide organiseren dit najaar bewonersavonden om buurtgenoten op weg te helpen.

Gemeente ondersteunt bewonersgroepen

Wethouder Bé Schollema (duurzaamheid) kijkt terug op een positief eerste jaar. ‘Ik ben heel blij met die zeven,’ vertelt hij. ‘Al hoop je altijd dat er ook nog een nieuwe bijkomt.’ De dorps-isolatieaanpak financiert de gemeente uit eigen middelen, specifiek om bewonersgroepen te ondersteunen bij het gebruikmaken van de landelijke subsidieregeling Nij Begun. Die regeling, die tot stand komt in samenwerking met de provincie Groningen, Noord-Drenthe en het Rijk, is volgens Schollema niet altijd eenvoudig. ‘Het is een subsidieregeling die soms wat geënt lijkt op controleren en voorkomen van misbruik. Wij zitten er juist op om zoveel mogelijk isolatie mogelijk te maken, en dat is precies waar we ons best voor doen.’

Dat de gemeente inwonersgroepen, dorpsverenigingen en energiecollectieven vraagt te ondersteunen bij de isolatieaanpak, is volgens Schollema geen toeval. ‘Als de buurman zegt: ik ben bij dat bedrijf geweest en het is fantastisch gelukt, dan is de kans veel groter dat jij dat ook doet.’ Hij noemt het de kern van de regeling: ‘Als bewoners eenmaal met elkaar een richting kiezen, dan moeten wij als gemeente kijken hoe we dat mede mogelijk kunnen maken. Die beleidsdoelstelling hangt er als een paraplu overheen, en daar staan wij vol voor.’

Huis-aan-huis in Leek

In Leek is Harm Moorlag een van de initiatiefnemers achter Wolveschans Verduurzaamd, dat bewoners van de gelijknamige wijk helpt met verduurzamen. Zijn aanpak begint niet bij zonnepanelen of een warmtepomp, maar bij de basis. ‘Je moet een huis eerst goed isoleren, voordat je verdergaat met andere maatregelen,’ legt hij uit. ‘Doe je dat niet, dan moet je later gewoon weer opnieuw beginnen.’ Om de wijk mee te krijgen, klopten de initiatiefnemers overal persoonlijk aan. ‘We hebben alle 430 huizen in de wijk ook echt bezocht,’ vertelt Moorlag. Daarbij wijzen ze bewoners op zaken als verouderde beglazing of een meterkast die aan vervanging toe is, en helpen ze met het vinden van leveranciers, prijsonderhandelingen en financiering. ‘We zien onszelf vooral als pointer. We vertellen mensen waar ze het geld kunnen krijgen en welke maatregelen daarbij horen.’ Wat hem betreft is dat meteen het geheim van de aanpak: ‘Uit de buurt, voor de buurt; klaar.’

Nabijheid in Marum

Ook in Marum is een lokaal initiatief actief: Energie Coöperatie Marum, eind vorig jaar opgericht en sindsdien uitgegroeid tot dertig leden. Voorzitter Jan-Willem de Vreeze richt zich met zijn coöperatie nadrukkelijk op mensen die anders buiten beeld blijven. ‘Energiearmoede is een steeds groter wordend probleem in Nederland,’ zegt hij. ‘Juist als energiecoöperatie willen we daar aandacht voor hebben.’ Volgens De Vreeze zijn inwoners voor vervolgvragen na een informatiebijeenkomst aangewezen op een regionaal energieloket. ‘Dat vond ik niet nabij genoeg. Wij wilden die nabijheid overnemen op het moment dat de gemeente het dorp weer verlaat.’ Dat gebeurt onder meer via een inloopspreekuur, eens in de twee weken in dorpshuis De Hazelaar. Op 2 oktober organiseert de coöperatie daar een grotere bijeenkomst.

De aanpak draait volgens De Vreeze niet om grote aantallen, maar om aandacht voor mensen die anders worden overgeslagen. Hij vertelt over een inwoner die vrijwel blind is en geen mailadres meer kan bijhouden. ‘Dan ga je gewoon langs om te helpen, dat zijn de contacten waar ik heel blij van naar huis ga.’ Om meer mensen te bereiken, wil de coöperatie uitgroeien tot een echte energiegemeenschap met ambassadeurs in het dorp. ‘Mensen die gewoon naar de buurman toestappen,’ aldus De Vreeze. Ook zoekt de coöperatie nadrukkelijk de samenwerking met de gemeente, bijvoorbeeld door inloopspreekuren te combineren. ‘Het maakt de inwoner uiteindelijk niet uit of de gemeente er zit of wij, als ze maar geholpen worden.’

Aandacht voor wie anders wordt overgeslagen

Voor bewonersgroepen die twijfelen over een eigen aanvraag, is de boodschap van beide initiatieven en de wethouder eensluidend: begin klein, zoek elkaar op en laat het vooral vanuit de buurt zelf komen. Van de vijftien beschikbare subsidies zijn er nog acht niet aangevraagd, en volgens wethouder Schollema is er ruimte voor meer. ‘Als zich een negende en tiende geweldig project aandient, denk ik dat we eerder op zoek moeten naar extra middelen, dan dat we zeggen dat het geld op is.’