Van Lutjegast tot Nieuw-Zeeland - Hoe de erfenis van Abel Tasman zorgt voor een moderne brug over de wereld

WESTERKWARTIER - Het is letterlijk de andere kant van de wereld: ruim 20.000 kilometer vliegen, meer dan 40 uur onderweg en een tijdverschil van exact 12 uur. Maar wie als delegatie vanuit Westerkwartier voet aan wal zet in het Nieuw-Zeelandse Tasman District, merkt dat de afstand direct smelt. Burgemeester Ard van der Tuuk reisde af naar de bakermat van ‘onze’ Abel Tasman om de banden aan te halen. Een reis vol ceremoniële tradities en ambitieuze toekomstplannen. 

De band tussen de Abel Tasman-gemeente en Nieuw-Zeeland is niet nieuw, maar de wens om deze contacten te verdiepen en te verbreden naar heel Noord-Nederland was er al langer. Gesteund door de ambassades reisde een kleine delegatie in februari die kant op.

Voor Ard van der Tuuk was het de tweede keer dat hij de regio bezocht. ‘’Dat heb ik nu voor de tweede keer ervaren, dat blijft heel bijzonder. Ik vond het heel bijzonder dat je je meteen thuis kan voelen in Nieuw-Zeeland, zo ver weg en dan zo nabij’’, vertelt de burgermeester.

De meest bijzondere ervaring vond plaats tijdens een eerdere reis in 2017. ‘’De meest bijzondere ervaring was een ontmoeting met de Maori op de plek waar 375 jaar daarvoor, op precies die dag, Abel Tasman met zijn schepen voor de kust verscheen. Die ontmoeting was onfortuinlijk. Door een misverstand in communicatie werden vier manschappen van Tasman gedood door de Maori en hij heeft toen de zeilen gehesen en is doorgevaren. De Maori boden ons en de inwoners van Lutjegast toen op die plek excuus aan voor wat er is gebeurd toen. De Punamu steen in het Museum van Lutjegast is een geschenk van blijvende verbinding tussen ons. Een dergelijke gewijde steen heeft in de Maori cultuur een diepe spirituele betekenis. Het is heel bijzonder dat wij een dergelijke steen mochten ontvangen.’’ 

Hoewel de voertaal in Nieuw-Zeeland Engels is, is de cultuur van de Maori overal voelbaar. De delegatie werd ontvangen in een marea met een traditionele powhiri-ceremonie. ‘’Je wordt dan ontvangen in hun zaal, je stelt je voor en dat gaat dan met een verwijzing naar een berg en een rivier. Dus ik ben Ard, ik kom van de berg ‘wierde Ezinge’ en bij de rivier ‘Reitdiep’. Er volgden toespraken over en weer en dan zing je elkaar toe. We hebben het lied ‘Aan de Amsterdamse grachten’ gezongen. De delegatie bestond ook uit de ambassadeur en die kende helaas het Gronings volkslied niet.’’ Vertelt de burgemeester. Mocht er een volgende reis komen, dan wordt er van tevoren geoefend. ‘’Ja, dan wordt het wel het Groningse volkslied natuurlijk. Of het Westerkwartiers volkslied wat mij betreft.’’

Een strak programma zorgde voor een intensieve reis. ‘’Het was inderdaad krap in tijd. Na een raadsvergadering die in de nacht naar Schiphol, meer dan 40 uur onderweg is, blijf je tijdens de reis met de moderne technieken toch aan het werk. Heen was het goed te doen; enthousiasme, nieuwe indrukken en vriendelijke mensen met goede zorg voor ons helpt dan. Terug meteen een dag later aan het werk heb ik in menig overleg even stevig op de tanden moeten bijten om niet in slaap te vallen. Maar het is meer dan goed gegaan. En ja het was zwaar, maar mooi en goed om te mogen doen.’’

Wat hem het meest is bijgebleven, is de levensstijl van de lokale bevolking. ‘’De verbondenheid met de natuur en het omarmen van stilte. Vanuit de Maori kent men het gebruik om je bij het begin van gesprekken bewust te zijn van elkaar (het voorstellen gaat iets dieper), van de omgeving (ook de herkomst van voedsel en drinken krijgt vaak een plek) en men staat makkelijker stiltes toe in gesprekken of omarmt die zelfs om na te denken alvorens te spreken. We kunnen daarvan leren.’’

In vergelijking met Nederland valt de verbondenheid op. ‘’Er zit een verbondenheid met de natuur, met je omgeving. Meer dan bij ons in Nederland, dat vond ik bijzonder om te zien en mee te maken.’’ vertelt Van der Tuuk.

De relatie wordt nu verder vormgegeven via de ‘Tafels van Tasman’ op het gebied van economie, onderwijs, veiligheid en weerbaarheid en cultuur. ‘’We gaan via moderne communicatiemiddelen organisaties in Noord Nederland en in Nieuw-Zeeland te verbinden. We proberen zo meer mensen over en weer in contact met elkaar te krijgen om samen dingen te doen.’’

Dit najaar worden de eerste concrete bezoeken in het Noorden verwacht. ‘’Er zijn mensen die interesse hebben in de landbouwaanpak bij ons. Ook op cultureel vlak ligt er een wens rondom de Maori kunst collectie die nu in het depot van het Volkenkundemuseum in Leiden ligt. ‘’Hoe mooi zou het zijn als we ergens in het Westerkwartier of in Noord-Nederland dat als een plek zouden kunnen geven. Misschien blijft het een droom, maar ik vind het wel interessant om daar iets mee te doen.’’ 

De internationale contacten worden zo heel lokaal vormgegeven. ‘’Dat Abel Tasman hier de basis voor heeft gelegd, tot op de huidige dag, had de zoon van Lutjegast zelf ook nooit kunnen denken, denk ik.’’