Klaas Sportel bundelt de geschiedenis van de bedrijven achter LEGO tot boek

Afbeelding
Cultuur Ticker

‘Grootegast mag trots zijn dat het zo’n gerenommeerd bedrijf binnen de poorten heeft gehad’

Klaas Sportel bundelt de geschiedenis van de bedrijven achter LEGO tot boek

GROOTEGAST – LEGO, wie kent de beroemde speelsteentjes niet. Klaas Sportel uit Grootegast kent ze als geen ander. Tien jaar lang genoot hij van een leidinggevende baan bij het speelgoedbedrijf. In die tijd heeft hij veel informatie opgedaan over het bedrijf, dit heeft hij gebundeld in zijn boek: LEGO in Nederland, van agentschap tot bedrijven. In het boek beschrijft hij het unieke verhaal van hoe de steentjes in Nederland terecht zijn gekomen.

Van 1986 tot 1996 werkte Klaas Sportel voor LEGO. ‘In de jaren 2000 had ik al een plan om een boek te maken over hoe LEGO in Nederland terecht is gekomen,’ vertelt Sportel. ‘Ik was benieuwd welke bedrijven daar een rol in speelden. Ik werkte in Grootegast, maar wist dat dit niet de enige significante vestiging was. Toen ben ik op onderzoek uitgegaan.’ In 2016 werd Sportel gevraagd voor het bestuur van het LEGiO Museum in Grootegast. Daar ontmoette hij Richard Topelen. Ook hij had veel onderzoek gedaan naar de geschiedenis van LEGO in ons land. ‘We raakten aan de praat en ik kwam erachter dat hij heel interessant materiaal verzameld had.’ Sportel wilde meer structuur in de vele documentatie brengen en kwam op deze manier op het idee van een boek. ‘Interessante feitjes uit krantenartikelen, websites, noem het maar op, zijn gebundeld op logische wijze in dit unieke boek.’ In 2019 pakte Sportel de metaforische pen op en begon hij met schrijven. ‘Het begon met een Groninger ondernemer in 1953. Hij bouwde een torentje van de steentjes op een beurs in Kopenhagen. In 1957 startte de import van LEGO naar Nederland, dit gebeurde allemaal in de stad Groningen. Het begon als een afdeling van een speldenfabrikant annex agenturenhandel.’ De start van LEGO in Nederland is dus allemaal begonnen in het hoge Noorden. ‘Dat is toch bijzonder. Dat zo’n wereldberoemd product voor Nederland in de provincie Groningen is gestart. Die hele geschiedenis komt in het boek aan bod; een vast document. Men hoeft met het boek niet meer te shoppen naar informatie op verschillende plekken.’

Bladerend door het boek is het duidelijk dat Sportel gekozen heeft voor een luxere uitgave. Het is niet zomaar een paperback. In het boek wordt aandacht besteed aan de vestigingen in Groningen, Haren, Grootegast, Breda en Finsterwolde. Sportel opent het boek en wijst op een passage over LEGO in Finsterwolde. In Finsterwolde bevond zich het bedrijfspand van LEGO Europa. Denemarken, waar het moederbedrijf van LEGO was gevestigd, was in 1968 nog geen lid van de EEG (per 1 januari 1973 zou het toetreden). Om het speelgoed in de EEG tegen de gunstigste tarieven te distribueren werd deze im- en exportfirma opgericht. ‘Het dorp Finsterwolde werd begin jaren ’70 geteisterd door een pyromaan.’ Helaas zette deze pyromaan ook zijn zinnen op de LEGO vestiging. ‘In 1972 is het pand in de brand gestoken en verwoest. Echter, door deze actie is de crimineel wel betrapt. Zijn brommer werd aangetroffen en hij werd opgepakt.’ In het boek staat een foto van een bijzonder pakketje met steentjes met brandschade op de pagina. ‘Verschillende mensen uit het dorp hebben toen LEGO-artikelen uit het pand gehaald. Deze foto is een voorbeeld van zo’n artikel.’ Uiteraard wordt er ook uitgebreid aandacht besteed aan de vestiging in Grootegast. ‘LEGO Nederland in Grootegast was één van de meest succesvolle vestigingen binnen de LEGO Group. Na een ‘rustige’ start in 1963 van het LEGO hoofdkantoor in Grootegast veroverde LEGO in de loop der jaren een groot aandeel in de speelgoedmarkt in Nederland, waardoor miljoenen kinderen met het prachtig speelgoedsysteem in aanraking kwamen. In 1996 verhuisde het hoofdkantoor naar Breda, gevolgd door het magazijn in 1997 waarmee er een eind kwam aan veertig jaar bedrijfsinspanningen vanuit de provincie Groningen om de ‘steentjes’ in Nederland te promoten. Grootegast mag ook nu er best trots op zijn dat het zo’n gerenommeerd bedrijf binnen de poorten heeft gehad.’ Sportel schiet even in de lach. Hij wijst in het boek naar een foto van de welbekende Legolaan in Grootegast. Onder het straatnaambordje stond nu ‘Legoweg’. Dat soort charmante onderdelen komen ook in het boek aan de orde. Sportel heeft overigens het boek zelf uitgegeven, onder andere om zijn eigen visie er volledig in kwijt te kunnen. Hij noemt een voorbeeld van een passage over LEGO kerstkaarten die werknemers in Grootegast kregen tijdens de feestdagen. Of dat er zelfs een dierenweide bij de vestiging in Grootegast was. De dieren werden daar verzorgd door de werknemers van LEGO. ‘Een uitgever zou misschien niet de charme zien van zulke stukjes in het boek. Ik wil ook graag de prachtige kanten van het bedrijf laten zien.’

Sportel zijn liefde voor LEGO komt niet per se uit zijn jeugd. ‘Ik heb als kind nooit met LEGO gespeeld. In de jaren ’50 en ’60 was het prijzig speelgoed. Ik woonde toentertijd in Midwolda en maar enkele jongens uit het dorp hadden LEGO thuis. Dat veranderde voor mij pas toen wij kinderen kregen. LEGO is natuurlijk een revolutionair speelsysteem. De mogelijkheden zijn gigantisch. Kinderen kunnen hun eigen wereld bouwen. De kracht is dat de fantasie van het kind benut wordt. Maar niet alleen voor kinderen overigens, ook voor ouders, grootouders, noem het maar op.’ Het is overigens niet het eerste boek dat de Legoliefhebber schreef. Eerder bracht hij het boek Midwolda 1968 & Cluco 167 uit. Een boek over een discoclub die hij in 1968 mede had opgericht in de kelder van een gereformeerde kerk. Jongeren kwamen uit verschillende dorpen uit de regio langs om naar plaatjes te luisteren en elkaar te ontmoeten. Sportel was naast bestuurslid ook deejay in de kelder. ‘Rock-’n-roll. Dat was mijn ding. The Rolling Stones konden op zo’n avond niet ontbreken. Ook van die tijd heb ik veel materiaal verzameld en gestructureerd in een boek. Op een gegeven moment werd de situatie van de discotheek onhoudbaar. Honderden mensen kwamen naar de gereformeerde kerk van Midwolda. Je mocht er echter geen biertjes schenken. Dus na afloop gingen we vaak naar een café in Oostwold. Die kroegbaas zag er wel wat in en begon een discotheek bij hem in het café. Toen kwam er snel een einde aan de disco-avonden in de kerk. Ik ging in Oostwold ook de plaatjes draaien; die discotheek heeft jarenlang als een tierelier gelopen.’ Voor een derde boek heeft Sportel nog geen ambitie. Wellicht ooit. Eerst nog genieten van het unieke boek over de bedrijven achter het wel bekende bouwsteentje. Het boek is op 1 november uitgebracht en is sindsdien te verkrijgen via Bol.com. ‘Ik ga de komende periode nog op pad om het boek ook bij boekwinkels onder te brengen. Ook bij de museumwinkel (gratis entree) van het Museumplein in Grootegast is het boek verkrijgbaar.’

UIT DE KRANT