BoerenNatuur Groningen West start poelenproject in het Westerkwartier
ADUARD - BoerenNatuur Groningen West is een vereniging van zo’n 700 boeren en burgers die aan agrarisch natuur- en landschapsbeheer doen. Zo’n 250 leden onderhouden houtsingels en boomwallen in het unieke coulisselandschap van het Zuidelijk Westerkwartier en het Gorecht gebied. Een onderdeel daarvan zijn poelen, die belangrijk zijn voor het behoud van de biodiversiteit, vertelt veldcoördinator Landschap Hilko Bron. ‘Water trekt veel verschillende plant- en diersoorten aan.’
Gemeente Westerkwartier kan grofweg worden opgedeeld in twee verschillende landschapsvormen. Zo is het open weidegebied voornamelijk te vinden ten noorden van het Van Starkenborghkanaal. Tot aan de Friese grens bij Vlisvliet en Stroobos wordt het landschap gekenmerkt door de weidevogelgebieden. Het zuiden wordt gekenmerkt door het unieke coulisselandschap, met zijn lijnvormige structuren van elzensingels, houtsingels, boomwallen en binnenkort dus meer poelen. Deze groene landschappen zijn te vinden in de omgeving van Marum, Oldekerk, Grootegast tot aan Opende. De leden van BoerenNatuur Groningen West onderhouden hier hier op diverse plekken elzensingels en houtsingels. Samen zorgen ze voor een mooi, gevarieerd en soortenrijk coulisselandschap waar boeren en natuur goed samengaan legt Bron uit.
BoerenNatuur Groningen West maakt de combinatie van boeren met ruimte voor natuur mogelijk door invulling te geven aan het stelsel Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb). Deze regeling houdt in dat de boeren en burgers een vergoeding krijgen voor natuurmaatregelen die ze nemen op het boerenland, passend bij de bedrijfsvoering van een boer. ‘Hierbij geven we natuur de ruimte op een agrarisch perceel of erf’, legt Bron uit. Een voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de aanleg van een poel. Afgelopen jaren zijn die namelijk uit het landschap verdwenen. ‘Vroeger had een poel een praktische reden. Zo werden ze bijvoorbeeld gebruikt als veedrinkpoel. Tegenwoordig maken agrariërs steeds vaker gebruikt van een rondrijdende waterbak’, vertelt Bron. ‘Ook werden ze gebruikt als waspoel of als bluspoel. Maar ook dat zie je eigenlijk nergens meer.’ Agrariërs kiezen er namelijk steeds vaker voor de poelen dicht te gooien. ‘Op een stuk land waar een poel is, kan geen gras meer groeien of mest worden uitgestrooid’, legt Bron uit. ‘Ook moet de poel af en toe bijgehouden worden, denk bijvoorbeeld aan het maaien van de kantjes. Toch hebben de poelen zo’n positief effect voor de biodiversiteit in het agrarisch landschap, dat we ze graag weer terugzien in de omgeving.’
Een poel is namelijk van enorme waarde voor de biodiversiteit in een gebied. Het water is zo belangrijk voor planten en dieren. Denk bijvoorbeeld aan allerlei soorten amfibieën als kikkers en salamanders. Voor de salamanders is het noodzakelijk dat twee poelen niet verder dan vierhonderd meter van elkaar verwijderd zijn. Anders kunnen ze zich niet heen en weer bewegen van poel naar poel. Daarnaast trekt een poel ook zoogdieren aan, zoals bijvoorbeeld reeën. Meer poelen betekent dan ook een grotere, diverse leefomgeving voor dieren.’ Het verschil tussen een poel en bijvoorbeeld een vijver of sloot is het feit dat het een geïsoleerde waterbron is. ‘Er zitten daardoor dus vaak geen vissen in een poel. Dat is ook weer goed, omdat zo de eitjes van de salamander of een andere amfibie niet worden opgegeten door die vissen.’
Zo’n poel kan worden aangelegd op agrarisch land, vertelt Bron. ‘Dat wilden we ook aan de deelnemers van BoerenNatuur Groningen West laten zien.’ Eind mei werd daarom een kennisavond georganiseerd, waar geïnteresseerden meer informatie kregen over de mogelijkheden voor aanleg en beheer van een poel. In totaal zijn er zeventien van hen die een poel willen aanleggen bij de houtsingels op hun land, waarvan zestien in het Westerkwartier wonen. Daarnaast was er 20 juni een excursie voor geïnteresseerden bij een deelnemer die al meerdere poelen en houtsingels beheert. ‘Als BoerenNatuur Groningen West helpen wij de mensen tijdens de vergunningaanvraag. Daarnaast nemen we ook de aanlegkosten van de poel op ons. Nadat de poelen zijn aangelegd komen ze bij ons in beheer’, zegt Bron. ‘Wanneer de vereniging een poel of bijvoorbeeld een houtsingel in beheer heeft, helpen wij de eigenaar met het beheer en krijgt de deelnemer een beheervergoeding. Bij een houtsingel kijken wij bijvoorbeeld of er voldoende diversiteit en gelaagdheid is. Oude, hoge bomen kunnen bijvoorbeeld voor veel schaduw zorgen, waardoor de planten lager aan de grond niet goed kunnen groeien. Over dit soort zaken geven wij de beheerders advies. Bij poelen is het lastiger omdat die vaak al aangelegd zijn. Maar in dat geval kijken we bijvoorbeeld of de poel niet dichtgroeit en goed open wordt gehouden is.’
Voor de aanleg voor de mogelijk zestien nieuwe poelen wordt er onder andere gekeken naar de mogelijke locatie op het land. ‘We kijken bijvoorbeeld of er vroeger ergens in het land een poel heeft gelegen. Dan proberen we hem zoveel mogelijk op dezelfde plek weer aan te leggen. Niet alleen voor het cultuurhistorische beeld is dat mooi, maar ook weten we dan dat het een logische plaats is.’ Om echt zeker te zijn van de mogelijkheden, gaat de vereniging langs bij de geïnteresseerde deelnemer om samen een plan op te stellen. ‘Uiteindelijk verwacht ik dat we een groot deel kunnen gaan aanleggen’, vertelt Bron enthousiast. ‘Dat kan de biodiversiteit alleen maar bevorderen en ze staan ook nog eens mooi, als natte pareltjes in het coulisselandschap.’ Voor nu is het maximum aantal deelnemers voor het project bereikt. ‘Als het een succes blijkt te zijn, gaan we zeker nadenken over een vervolg’, besluit Bron. Voor meer informatie over het project of over de vereniging BoerenNatuur Groningen West: boerennatuurgroningenwest.nl.
