Waarkverschavven
Vandoag aan e dag moaken wij ons drok omdat we niet genog ‘handjes’ hemmen om t waark te doen. Gien bouwvakkers genog om nije huzen del te zetten of om bevingschoade te repareren. Gien installateur veur de zunnepanelen en warmtepompen. Niet genog agenten om de orde te bewoaken op e 4-meiviering en gien verpleegsters om onze oldjes te verzörgen. En dat is onze toekomst! Butenlandse hulptroepen ienroepen is n oplössing en van alle tieden.
Vroeger was er ien e landbouw veural veul waark bij t maaien en t oogsten.
t Waark schoot altied op bulten. Was et n poar doagen mooi weer, dan most elke boer aan t maaien, kuilen en hooien en ien haarsttied hadden ze almoal de eerappels en bieten toegelieks kloar en die mosten dan rap toe de grond uut. Keuterboertjes die moeilek rond kommen konden, verhuurende zich tiedelek aan dikke boeren om wat bij te verdienen. Vanuut Duutsland, veural uit gebieden as Westfalen en Lippen, kwammen hiele groepen volk om zich hier aan te bieden as waarkvolk. Begun april gingen ze beloaden met spek en brood van huus en ien november kwammen ze dan, hopelek met n buus vol centen, weerom. Dit waarkvolk, voak ‘hannekemaaiers’ nuumd, omdat ze op Sint Johannesdag (24 juni) aan t waark gingen, nammen voak ok nog negotie met om te verhandeln. Et kwam geregeld veur dat ze ien Holland n partner vonden en dan bleven ze hier wonen. Dat verkloart dat we veul Duuts klinkende achternoamen as Mulder, Van Kleef of Hofman kennen. Der kwammen ok veul Italioanen noar ons laand zoas schostienvegers, stukadoors, tegelzetters of instrumentmoakers. Loater kwammen doar de pizzabakkers en de ijscoventers bij.
Pas toen et, aan t enne van e negentiende eeuw, economisch wat beter ging bij de oosterburen, stopte de stroom gastarbeiders. Der was ok nog es minder vroag vanuut de landbouw, omdat de mechanisatie steeg. Staarker nog, zo kwam een stroom ien e andere richting op gang. Friezen en Grunnegers gingen ien e fabrieken en venen van Duutsland aan t waark.
Ien e crisis van e joaren datteg was de waarkloosheid ien dizze streken zo groot, dat de regering iengriepen most. Ze bedochten grote projecten, die met veul handwaark uutvoerd werden onder leiding van e Heidemij en Grondmij. Ien dizze streek werd zo et Van Starkenborghkanoal groaven, was er waark ien e slikken, werden stukken hoogveen ontgonnen en kwam Vliegveld Eelde eindelek van e grond. De arbeid was zwoar en leverde niet veul op, mor et alternatief was ‘steun trekken’ en dat was gien vetpot.
Noa de oorlog is de waarkloosheid nog verder stegen. Der was onbetoald waark genog ien e wederopbouw en doarom werd de Dienst Uitvoering Werken (DUW) opricht om personeel tegen lege lonen ien te zetten. Et oprumen van oorlogsschoade en ontginninsgprojecten vroeg om veul handjes. Vanwege de slechte beloning ston DUW ien e volksmond veur ‘Door Uitbuiting Winst’ of ‘Door Uitputting Wanhoop’.
Aan t Wad, ten noorden van t Westerkwartier, was er veul arbeid ien e landaanwinning. Duzenden mannen trokken doageleks noar de ‘slikken’ of wadden doar huusvest ien barakken. Woapend met liesleerzen, schoppen en krodes werd, stukje bij beetje, et wad ienpolderd. Vies en zwoar waark, veural ien e wintertied as et slib aan e stevels en leppen hangen bleef.
Zwoar en vies waark is er nog altied, mor lu die dat doen willen binnen der niet meer. Dan hoalen we ze mor net as 200 joar leden uut et butenland, zodat wij onze kantoorboantjes holden kinnen. Mor et waark moet wel doan worden!
Alhoewel as ze zo deurgoan huft er gien zunnepaneel meer bij! Dat loont dan al niet meer.
Geert Zijlstra
Mientje: ‘Zunder waark gien hunneg’
