‘Niet een beperking, maar de samenleving maakt je gehandicapt’

WESTERKWARTIER - Iedereen ziet zijn rolstoel, maar weinigen ervaren hoe het écht is. Jacob Mulder beweegt zich liggend door het leven – in een stoel die hij zelf zijn ‘maanlander’ noemt. Juist vanuit deze positie ziet hij haarscherp waar onze samenleving tekortschiet in toegankelijkheid. Samen met de andere werkgroepleden van het Platform Toegankelijk Westerkwartier geeft hij hier gevraagd én ongevraagd advies over. ‘Je wereld kan door een beperking heel klein worden.’ 

Het scheelde maar een haartje of de burgemeester was voor een vrachtwagen gestapt. Om hem te laten ervaren hoe het is om een beperking te hebben, lieten de leden van het Platform Toegankelijk Westerkwartier hem geblinddoekt een drukke weg in Leek oversteken. ‘Een paar werkgroepleden moesten hem op een gegeven moment tegenhouden, want er reed een vrachtwagen op een halve meter voor zijn neus langs. Hij schrok zich rot!’, vertelt Jacob Mulder.

Jacob studeerde sterrenkunde en informatica aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkt als enterprise architect bij grote organisaties als het Instituut Mijnbouwschade en zorginstellingen. ‘Ik houd het overzicht. Het zijn projecten waarbij geldt: als er iets misgaat, zijn er echt problemen. Als er in het ziekenhuis systemen uitvallen, gaan er na een kwartier de eerste mensen dood.’ Daarnaast is hij actief als vrijwilliger voor het Platform Toegankelijk Westerkwartier. ‘Ik heb een S-vorm in mijn rug, die mijn zenuwen beknelt. Hierdoor kan ik slechts enkele minuten staan en dan vallen mijn benen uit. Daarom lig ik in een speciale ligrolstoel.’

Dat Jacob een beperking heeft, houdt hem niet tegen. ‘Mijn hoofd en openheid helpen me. Ik ben niet bang en vertel nooit dat ik in een rolstoel zit als ik ergens afspreek. Ik ben belachelijk optimistisch en geef nooit op. Uit Australië heb ik een beest van een rolstoel laten komen, mijn ‘maanlander’, waarmee ik zelfs het bos in kan gaan. Ik heb een bus laten verbouwen waarmee ik overal naartoe rijd. Laatst had ik voor mijn werk een afspraak in een restaurant, waar ik niet in de lift paste. Toch zorg ik er dan voor dat ik óók op de bovenste verdieping mijn pizza kan eten’, zegt hij met een grijns.

‘Het is meestal geen onwil’ 

‘Ik word aan alle kanten wel geholpen, want ik ben zichtbaar met mijn maanlander. Maar als je doof bent of een mentale beperking hebt, dan zie je dat niet altijd. Als ik vast kom te zitten in een winkel, weerhoudt me dat niet om de volgende keer weer te gaan. Vaak zie ik medewerkers gauw ruimte maken in de gangpaden als ik kom. Maar niet iedereen kan of durft dit. En dan kan je wereld heel klein worden. Bovendien kost het de maatschappij ook een behoorlijke klap geld als een deel van onze inwoners niet mee kan doen.’

Het uitgangspunt van het platform is helder: mensen met een beperking zijn niet gehandicapt dóór hun beperking, maar doordat de maatschappij zich niet aan haar eigen wetten houdt. ‘Nederland ondertekende in 2016 het VNverdrag voor de rechten van mensen met een beperking. Dat verplicht ons land om ervoor te zorgen dat mensen met een handicap gelijkwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen. Mensen met een beperking passen zich wel aan. Ik heb bijvoorbeeld een rolstoel. Iemand die blind is, loopt met een blindegeleidestok. Maar nu de omgeving nog hè!’

Volgens Jacob zijn kleine aanpassingen soms al voldoende. ‘Een opvouwbaar rijplaatje voor een winkelingang kost slechts 200 euro. Geleidelijnen vrijhouden voor slechtzienden is een kleine moeite. Maar dit zorgt er wel voor dat iedereen veilig kan winkelen. Het is gelukkig meestal geen onwil als er iets niet in orde is, maar onwetendheid. Zo had een winkelier zijn kledingrek met de beste bedoelingen op een geleidelijn gezet. Hij wist niet dat dit een geleidelijn was en dacht dat die was aangelegd zodat zijn rek niet weg zou rollen.’

In dit soort situaties komt het Platform Toegankelijk Westerkwartier om de hoek kijken. ‘Het platform bestaat uit 20 vrijwilligers met een beperking. Wij geven gevraagd én ongevraagd advies over toegankelijkheid aan de gemeente, bedrijven en organisaties’, aldus Jacob.

‘Ik ben vooral trots als de mindset van mensen verandert’  

Zo vroeg het platform aandacht voor de begraafplaats in Tolbert, die onbegaanbaar was voor mensen met een rollator of scootmobiel. ‘Onze vrijwilliger Jan Ribbink kon hierdoor jarenlang niet alleen zijn tweelingbroer bezoeken die hier begraven is’, vertelt Jacob. Een nieuwe toegang zorgt ervoor dat iedereen de begraafplaats nu kan bezoeken. Ook denkt het platform soms al mee vóór de bouw van een nieuw pand, zoals bij het multifunctioneel centrum De Hazelaar in Marum. ‘Wij zien op tekeningen direct of een deur te smal is, of de verkeerde kant op draait.’ Ook bij de verduurzaming van verschillende buurthuizen denken ze mee – hét moment om toegankelijkheid meteen goed te regelen.

De lijst met onderwerpen waar het platform aan werkt, is lang. ‘Het is prachtig als we situaties verbeteren. Maar ik ben er vooral trots op dat de mindset van mensen verandert. Dat we met elkaar samenwerken. De gemiddelde inwoner, ondernemer of ambtenaar wil echt wel helpen. Maar je moet net weten hoe het moet - en vooral ook zien wat het betekent voor iemand met een beperking. Dan voel je dat kleine aanpassingen soms al veel kunnen doen. Dat je je auto bijvoorbeeld niet ‘even snel’ op een invaliden parkeerplek neerzet, of je fiets midden op de stoep parkeert.’

Jacob ziet vooral winst in bewustwording. ‘Laat medewerkers van de gemeente maar eens ervaren hoe lastig het is om met een scootmobiel een draaicirkel te maken bij een fietshek, of hoe het is om als blinde tegen een bord aan te lopen. Het gaat niet alleen om drempels weghalen, maar om ogen openen. Pas als je ziet wat een ander nodig heeft, kun je samen zorgen dat iedereen mee kan doen.’ Volgens hem gaat het de goede kant op. ‘De gemeente neemt ons serieus. We worden niet meer van het kastje naar de muur gestuurd. Er is een vast contactpersoon en we zitten regelmatig om tafel. Zo blijven we kijken naar wat er beter kan.’

Loop jij ergens tegenaan? Ben je op zoek naar wat er beter kan of heb je tips? Ga voor meer informatie naar www.platformtoegankelijkwesterkwartier.nl