Zwemster Janna van Kooten verkoos haar familie boven de topsport

NIEKERK - ‘Ik had dit nergens liever gedaan dan hier’, even staart Janna van Kooten naar het water van zwembad Eekeburen. Om haar nek de gouden medaille die ze in 2024 won in Doha op het Wereldkampioenschap. In haar hand nog eentje van het Europees kampioenschap in Rome van 2022. Alles is op deze plek begonnen voor de professionele zwemster. Hoewel ze over de hele wereld heeft mogen zwemmen, waaronder in het Parijse bad van de Olympische Spelen, blijft dit bad altijd bijzonder. Geen wonder dat dit dan ook de perfecte locatie bleek voor de Kersteditie van de Streekkrant 2024. Terug naar haar roots in Niekerk, lacht ze. ‘Dit is waar het allemaal is begonnen.’

Hoewel het rustig lijkt in Xanne’s Beautysalon, zijn eigenaresse Xanne Braam en schoonheidsspecialist Aline Wildeboer al druk bezig met het treffen van de voorbereidingen. De lunchpauze van Braam wordt zelfs overgeslagen om toch de make-up van de kerstengel te kunnen verzorgen.  ’Voor dat soort leuke fotoshoots maken wij altijd tijd’, zegt ze met een glimlach. ‘We willen echt de tijd nemen om te kunnen kijken wat voor soort ingrediënten een huid nodig heeft. We maken dan ook gebruik van Skin Care Make-up, dat zowel de huid verzorgt als mooi maakt.’. Al snel komt Van Kooten binnen in de beautysalon. Haar haren zijn zelfs nog nat van de training van vanochtend. ‘Dat gaat gewoon door’, legt ze uit. ‘Ik train nu zes keer per week. Daarnaast doe ik nog aan krachttraining. Maar toen ik nog in Eindhoven zwom, lag ik zo’n tien keer per week in het zwembad. Dus ik ben blij dat ik nu wat extra tijd heb voor andere dingen.’

OLDEKERK - Jan Hendrik van der Molen Fotografie 

Van Niekerk naar Eindhoven

Voordat de twintigjarige Van Kooten op dit niveau zwom, begon haar zwemcarrière in Niekerk, vertelt ze, terwijl Aline aan de slag gaat met het aanbrengen van de primer en foundation. ‘Op mijn tiende ben ik gestart met wedstrijdzwemmen in Eekeburen. Daarvoor had ik mijn diploma’s al gehaald. A en B’, ze lacht even. ‘C niet, daar maken mensen altijd grapjes over.’ Het water bleef haar interesseren. Na een aantal jaren te hebben gesnorkeld en gesurvivald, bleek toch het wedstrijdzwemmen haar het best te passen. Samen met vriendinnen rolt ze zo het wereldje in, blikt ze terug. ‘En eigenlijk was ik aan de late kant. De normale leeftijd om te beginnen met zwemmen is rond de acht jaar, maar ik was al tien.’ Toch valt haar techniek al snel op en verruilt ze het Oldekerker zwembad voor die van Groninger Zwemsportvereniging TriVia. Nadat ze vervolgens een tijd in Drachten in het Regionaal Trainingscentrum heeft gezwommen, wordt het tijd voor nationaal niveau. Daarvoor moet de Niekerkse helemaal naar Eindhoven. ‘Dat was zeker een grote stap voor me. Ik was toen zestien jaar oud en het betekende dat ik moest verhuizen naar het zuiden van Nederland. Maar ik wilde zo graag meedoen aan de Olympische Spelen, dat ik het toch heb gedaan.’

In Eindhoven staat elke dag in het teken van trainen, herinnert ze zich. ‘Zwemmen stond sowieso altijd op één. Ik heb voordat ik verhuisde mijn havo 5 nog hier, in het Noorden afgerond. Toen ik vervolgens, na een tussenjaar, begon met mijn opleiding tot Apothekersassistente, was dat lastig te combineren.’ Er moet namelijk ‘s ochtends en ‘s middags worden getraind. ‘Daartussen heb je dan drie of vier uur voor jezelf. Naar school gaan was lastig, dus volgde ik de lessen maar online. Je ligt zo’n tien keer per week in het water en daarnaast heb je nog aparte krachttrainingen.’ Zaterdag hoefde je maar één keer te trainen, blikt ze terug. ‘En op zondag had je vrij. Door die drukte was het belangrijk om ook nog iets naast het zwemmen te hebben.’

Hoewel de topsporters veel met elkaar opschieten in het complex waar ze wonen, begint Van Kooten haar familie toch te missen. ‘Het laatste jaar ging ik elk weekend naar huis. Dan deed ik mijn trainingen in het zwembad in Hoogeveen.’ Even kijkt ze in de spiegel naar hoe Braam de bronzer subtiel aanbrengt op haar jukbeenderen. ‘Het plezier was voor mij weg. De druk lag zo hoog, maar de Spelen kwamen eraan.’ Opnieuw blijft ze een moment stil. ‘Drie jaar lang zet je alles op alles. Je bent je hele carrière ermee bezig. Dan is het fantastisch als het toch lukt om je te kwalificeren voor Parijs.’

OLDEKERK - Jan Hendrik van der Molen Fotografie 

Olympische spelen in Parijs

Alleen de voorbereidingen voor de Olympische Spelen brengen al allerlei ervaringen met zich mee. Zo gaat het hele Nederlandse Team naar Sportcentrum Papendal om de kleding te passen. ‘Ik heb daar ook al eens eerder fotoshoots meegemaakt’, vertelt ze aan Braam en fotograaf Jan Hendrik van der Molen die ondertussen al druk bezig is de make-over vast te leggen. ‘Je leert op die manier ook nieuwe dingen over bijvoorbeeld huidverzorging.’ Even kijkt ze in de spiegel samen met Braam. ‘Dat chloor is niet bepaald handig voor je huid en je haar, nee’, ze lachen beiden. ‘Toch heb je nog best een mooie glans’, Ze borstelt door de blonde lokken. ‘Of zullen we het toch nog even krullen?’

Van der Molen zit inmiddels naast Van Kooten op de oranje behandelstoel en laat foto’s zien van zijn ervaringen op de Paralympische Spelen in Parijs. Hij was daar namelijk uitgenodigd vanuit zijn werk als Orthopedisch Technisch Adviseur. ‘Had je niet een weekje eerder kunnen komen?’, lacht Van Kooten. Dan had hij namelijk kunnen zien hoe ze de zesde plaats wist te behalen in het Centre Aquatique Olympique. ‘Ik had nog nooit zo’n groot stadion gezien. En de Koning was er als sportliefhebber natuurlijk ook bij. Ik heb nog een praatje gemaakt met hem en de rest van de koninklijke familie in het Olympisch dorp.’ Een bijzonder moment voor haar, maar wat staat haar het meest is bijgebleven? ‘Dat mijn ouders en vriend op de tribune zaten tijdens mijn wedstrijd.’ Van Kooten glimlacht. ‘Het is niks voor hen, zo’n grote stad. Maar het is toch een “once in a lifetime” ervaring.’

‘Je bent gestopt met je topsportcarrière?’ Van Kooten knikt. ‘Alles staat in het teken van de sport. Je traint dagelijks en je laat er ook ontzettend veel voor. Soms zijn familiemomenten belangrijker dan die ene medaille. Ik kijk er heel positief op terug, maar het is nu tijd voor andere dingen waar ik toen niet aan toe kwam.’ Vind je dat niet zonde, op zo’n jonge leeftijd stoppen? ‘Die reactie heb ik vaak gehoord, maar dat maakt mij niks uit. Ik vind het zwemmen zelf heel leuk, maar op dat niveau met die hoge druk niet. Ik zwem daarom nu nog steeds wedstrijden, maar dan bij ZPC Hoogeveen. Het is mijn carrière en mijn leven. Hoewel ik nog jong ben, heb ik wel alles bereikt wat ik wil en kan ik met trots terugkijken.’

Inmiddels vallen de blonde lokken in perfecte krullen over haar schouders. Van Kooten glundert als ze haar eigen spiegelbeeld ziet. ‘Wauw, ik vind het echt heel mooi geworden.’ Ook Braam kijkt trots naar haar werk. ‘Het zwembad is warm, dus hopelijk gaat het niet te veel glimmen.’ Van Kooten lacht: ‘Ach, dat doen we dan sowieso al.’ Die nuchterheid is ook iets wat haar kenmerkt. En iets wat heeft bijgedragen aan de topsporter die ze is geworden. ‘Ik ben opgegroeid op de boerderij en daar heb ik geleerd dat nuchter zijn belangrijk is. Er zijn veel verschillende types in de zwemwereld, maar je ziet altijd: de meest nuchtere mensen komen het verste.’

Nostalgische gangen

Het is slechts enkele minuten van Xanne’s Beautysalon naar zwembad Eekeburen. Een pluspuntje aan dat alles en iedereen vandaag uit Oldekerk en Niekerk komt. Terwijl Van Kooten door de nostalgische gangen loopt, groeit er een lach op haar gezicht. ‘Dit voelt echt als teruggaan naar mijn roots.’ Uit haar tas haalt ze naast verschillende kerstoutfits ook een blauw doosje. ‘Dit is mijn medaille die ik won tijdens de Wereldkampioenschappen van 2024 in Doha.’ Het doosje gaat open en onthult een gouden plak. ‘Er zit echt parel in verwerkt.’ Voorzichtig haalt ze hem eruit. ‘Voel maar eens hoe zwaar.’ Ook een medaille van de Europese Kampioenschappen in Rome van 2022 komt uit de tas. Al snel is het besloten: deze twee moeten met Van Kooten op de kerstcover verschijnen.

Van der Molen en Van Kooten gaan aan de slag bij de kerstboom, die de medewerkers van Sportcentrum Eekeburen speciaal voor vandaag hebben opgetuigd. Alsof het zo moest zijn, passen de kleuren van de kerstballen perfect bij de twee medailles en haar rode trainingsbadpak. Tijdens het maken van de foto’s, valt het oog van de fotograaf op haar tattoo van de vijf Olympische ringen. ‘Ik ben er eigenlijk helemaal niet van, maar ik had mij voorgenomen hem toch te zetten. Het is het vetste wat ik tot nu toe heb gedaan. Die ervaring vergeet ik echt nooit meer.’

OLDEKERK - Jan Hendrik van der Molen Fotografie 

Toekomst

Wat is eigenlijk de volgende stap in de toekomst? ‘Ik ben druk bezig met het afronden van mijn studie. De focus ligt voor mij echt op de apotheek. Maar daarna?’ Ze blijft even stil om na te denken. ‘Ik zie wel wat er op mijn pad komt, misschien wel heel iets anders. Het zwemmen blijft mijn grote passie. Op dit moment geef ik ook lessen, en dat vind ik hartstikke leuk. Of ik terugga naar de topsport, weet ik nog niet. Ik sluit het niet uit, maar voor nu even niet. Topsport is namelijk niet altijd leuk. Mensen zien alleen de positieve kant op televisie en wat voor medaille je hebt behaald.’ Ze loopt weer richting de kleedkamers. Zodra ze de deur opent, staat daar een klein meisje: Floortje. Haar grote droom is ook ooit op hoog niveau te zwemmen, en misschien zelfs ooit mee te doen aan de Paralympische Spelen, vertelt haar moeder. ‘Toen ze hoorde dat jij hier was, wilde ze je echt even zien.’ Floortje straalt van top tot teen terwijl ze samen met Van Kooten op de foto gaat. ‘Als je goed je best blijft doen, zie ik jou vast terug op de Spelen.’ Terwijl Van Kooten doorloopt naar de kleedkamer, heeft het meisje nog een big smile op haar gezicht. ‘Wow, dit had ik echt nooit verwacht’, stamelt ze. Ook Van Kooten heeft nog altijd een glimlach op haar gezicht. ‘Ik hoop dat ik met mijn ervaringen de nieuwe generatie kan inspireren, juist door ook eerlijk te zijn over het leven als topsporter.’ Vandaag is dat in ieder geval gelukt aan het gezicht van Floortje te zien.

Kerstengel: Janna van Kooten
Visagie: Xanne Braam en Aline Wildeboer, Xanne’s Beautysalon in Oldekerk
Fotografie: Jan Hendrik van der Molen, J.H. Van der Molen Fotografie, Erik Veenstra, Fotograaf Media Totaal Noord
Tekst: Serena Caruso

Bijschrift - ERIK VEENSTRA